Geleneksel bitlis evlerinin sürdürülebilirliği için yapısalanalizler ve öneriler

Dünyanın en eski yerleşim birimi olan geleneksel yerleşim alanları, insanların tarihi ve kültürü hakkında çoğu zaman belirleyici rol olmuştur. Bu tür yerleşim alanlarının insan ölçekli olması ve doğaya saygın tavır sergilemesi gün geçtikçe kendi cazibesini artırmaktadır. Şehirlerin gittikçe kalabalıklaşması, insanı değersizleştirmesi ve mimari üsluplarının kaybolması insanları tarihine doğru mimari yaşam tarzında sorguya sevk etmiştir. Geleneksel yerleşim alanlarının sürdürülebilirlik bağlamında incelendiğinde günümüze kadar ulaşmaları tarih hakkında birçok bilgi vermektedir. Özellikle yerel malzeme kullanımı kendisini samimi ve mütevazi kılmıştır. Ancak ne var ki en büyük sorunlardan biri de günümüzde bu tür yerleşim alanlarının çok fazla tahrip edilmesidir. Bu tür yerleşim alanlarının doğru dönüşümü ve kullanımı çok önemlidir. Bu tez kapsamında incelenen Bursa Cumalıkızık köyü ve İtalya Matera kenti gibi yerleşim alanlarının Bitlis ile topoğrafik ve işlevsel olarak benzerlik göstermesi örnek bir dönüşüm projesi olarak bu incelenmiştir. Geleneksel yerleşim alanlarının önemi ve örnek dönüşüm projeleri incelendikten sonra tezin asıl amacı olan Bitlis kenti incelenmiştir. Bitlis kentinde bulunan geleneksel sivil mimari olan evler mimari kimlik açısından incelenmiştir. Mimari kimlik incelenirken mevcut tescilli olan yapıların durumu son derece tahribat içinde oldukları saptanmıştır. Geleneksel Bitlis evlerinin mimari kimlik bağlamında yapısal analizi yapıldıktan sonra bu yapıların tahribatına neden olan mevcut yapısal sorunları sahadaki incelemelerle tespit edilip ele alınmıştır. Geleneksel Bitlis evleri ile ilgili mimari kimlik ve yapısal sorunlar tespit edildikten sonra bu yapıların dönüşümü için en önemli nokta olan mimari çözüm önerileri maddeler halinde sunulmuştur. Böylece Bitlis kent merkezinde bulunan sivil mimari yapılar için yapı ölçeğinde yapılacak yenileme ve restorasyon çalışmaları için basit düzeyde yapısal bir rehber oluşturulmuştur.