Geleneksel konut dokusunun biçim grameri yöntemi ile plan düzleminde ve cephe düzeninde analizi: Zile örneği

Toplumların sahip oldukları kültür mirasının zenginliği; günümüzde ülkelerin tanıtımında ve turizm faaliyetlerinde önemli rol oynamakta ve bu mirasın korunmasına yönelik geliştirilen politikalar ile kültür sürekliliği sağlanmaktadır. Tarihsel süreç içerisinde farklı fiziksel çevre özellikleri ve yerel kaynaklar ile Anadolu topraklarında pek çok uygarlığın hâkim olduğu, Türkiye'nin her biri birbirinden özel nitelikler taşıyan zengin bir somut ve soyut kültür mirasına sahip olduğu görülmektedir. Anıtsal ve sivil mimarlık örneklerinden oluşan somut kültürel mirası içerisinde, kullanıcının yaşam biçimini ve kullanılan yapı malzemenin davranışını bilen ustalar tarafından inşa edilmesi nedeniyle "Mimarsız Mimarlık" olarak da anılan geleneksel konutlar ağırlıktadır. Süreç içerisinde birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve zengin bir kültürel birikime sahip olan Zile'de somut kültür mirası kapsamında yaşam biçimi ve toplumsal yapı, sahip olunan birikim ve teknoloji açısından önemli ipuçları barındıran geleneksel konutlar bir doku bütünlüğü içerisinde günümüze ulaşabilmiştir. Bu çalışma; Zile'de Kentsel Sit Alanı içerisinde belirlenen alanda seçilen geleneksel konut örneklerinin mekânsal özelliklerini tartışmayı, 1996 yılında Prof. Dr. Gülen Çağdaş'ın geleneksel Türk evleri için oluşturduğu plan düzleminde kural setleri üretilerek Biçim Grameri yöntemi ile plan düzleminde ve cephe düzeninde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde; araştırmanın amacı ve önemi, hipotezleri ve literatüre katkısı ile çalışmada kullanılan materyal ve yöntem tanımlanmıştır. İkinci bölümde geleneksel mimari ve Türk evi kavramları üzerinden geleneksel mimarinin dili ve biçim grameri aktarılmış ve biçim gramerinin geleneksel konut dokusunda kullanımına yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde; Zile'nin konumu, coğrafi ve mekânsal yapısı ile Zile'de alan çalışması için belirlenen alanda geleneksel konut dokusunun özellikleri tartışılmış, araştırmada kullanılan yöntem açıklanmıştır. Dördüncü bölümde; biçim grameri ile incelenen yapılara ilişkin bulgular tartışılmış ve analiz şablonları hazırlanmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise araştırma sonuçları değerlendirilmiş, Zile geleneksel konutlarının korunması ve yaşatılması için öneriler sunulmuştur.