Geleneksel Türk mimarisi ve kent dokusunun plastik dilde yorumlanması

Geleneksel Türk evleri, Türklerin Anadolu'ya ayak basmasından bu yana rastlanılan en önemli kültürel yapılardır. Geleneksel Türk evlerinde kullanılan kerpiç, taş gibi yapı malzemelerinin oluşturduğu doku, leke, ritim ve hareketlilik, aynı zamanda yaşanmışlıkla ortaya çıkan sıcaklık "Geleneksel Türk Mimarisi ve Kent Dokusunun Plastik Dilde Yorumlanması" konusuna olan ilginin temel nedenleridir. Bu araştırmada, "Geleneksel Türk Mimarîsi ve Kent Dokusunun Plâstik Dilde Yorumlanması" konusu incelenerek, kavramsal çerçevesi literatür taraması ile oluşturulmuştur. Çalışmada, kent dokusu üzerine resimler yapılması ve bunların çözümlenmesi amaçlanmıştır. Kent görünümünü resim sanatı içinde ele alan bu tez, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Tezin kavramsal çerçeve ve teorik araştırmalara yer verildiği ilk bölümünde "Geleneksel Mimari", "Kent Mimarisi", "1940 Öncesi Türk Resminde Geleneksel Türk Mimarisi Teması" ve "1940 Sonrası Türk Resminde Türk Mimarisi ve Kent Dokusundan Faydalananlar" başlıkları ele alınmıştır. Resimlerin plastik açıdan çözümlemelerinin yapıldığı ikinci bölümde ise resimler ile ilgili genel açıklamalar yapılarak resim uygulamaları ve analizlerine yer verilmiş ve mimari yapılardan ayrıntılar sunulmuştur. Bu süreçte, toplam 25 adet uygulama çalışması yapılmıştır. Çalışmaların her birinin ayrı ayrı plastik açıdan çözümlemesi yapılmıştır. Resim çalışmalarında, tekli geleneksel mimari yapılardan yola çıkılmış ardından sıkışık kent görünümleri resmedilmiş ve sonrasında yamaç evlerine karşı bir ilgi oluşmuştur. Yamaç evlerinin yerleşim merkezi olarak daha sağlıklı yerleşim yerleri olduğu bilinmektedir. Resimsel olarak da dağların yamaçlarının rengarenk bir görüntüye sahip olması ve evlerin yüzeyindeki dokular ile birleşerek espas haline gelmesi plastik açıdan zengin bir görünüme sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Akrilik boya ile ele alınan resimlerde serbestlik ön planda tutulmuştur. Başta doku ve düz yüzey beraber kullanılarak çalışmalar oluşturulurken, sonrasında dokunun tüm yüzeye yayılmasının daha vurgulayıcı bir yöntem olduğu düşünülmüştür. Uygulama çalışmalarında yapılar üzerindeki çatı formu ile resimlere yeni bir hareketlilik kazandırılmıştır. Anahtar sözcükler: Geleneksel Türk Mimarisi, Yamaç Evleri, Obje, Resim, İmge.