Gelir vergisi matrahının belirlenmesinde kişisel harcamaların dikkate alınmasının vergilendirmede etkinlik açısından analizi ve değerlendirilmesi

İnsanların yaşamlarını devam ettirebilmeleri için yaptıkları zorunlu ihtiyaçlara yönelik harcamalara kişisel harcamalar denilmektedir. Kişilerin ve toplum içerisinde bir bütün olarak varlık gösteren ailelerin, fiziksel ve kültürel yaşamlarının devamı, kişisel harcamalarını karşılayabilme kabiliyetlerine bağlıdır. Yani, toplumların oluşumu ve devamı, insanların kişisel ihtiyaçlarının karşılanabilme düzeyleri ile paralellik göstermektedir. Bu doğrultuda, kişisel harcamalar yüzyıllar boyunca sosyal ve ekonomik nedenlerle devletler tarafından korunmaya çalışılmıştır.Kişisel harcamalara yönelik vergisel koruma yöntemleri, insanların fiziksel ve kültürel yaşantılarının devamı için gerekli tutarın vergi uygulamaları aracılığıyla korunması esasını öngörmektedir. Kişisel harcamalarını karşılama güçlüğü içerisinde bulunan mükelleflerin, kişisel harcamaları için gerekli gelir kısımlarının vergilendirilmemesi toplum refahını olumlu yönde etkileyecektir.Türkiye'ye bakıldığında, insanların kişisel harcamalarının vergi uygulamaları aracılığıyla korunması amaçlı çeşitli uygulamalar gerçekleştirildiği görülmektedir. Ancak kişisel harcamaları koruma altına almaya yönelik asıl uygulamalar, gerçek kişilerin vergilendirilmesini öngören gelir vergisinin uygulanmaya konulduğu 1949 yılından itibaren Türk vergi sistemi içerisinde yer almıştır.Mükelleflerin kişisel harcamalarının koruma altına alınması, kayıt dışılığın önlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye'de özellikle gelir vergisi tarifesin yapısı göz önüne alındığında kişisel harcamalarını karşılama güçlüğü içerisindeki mükelleflerin, önemli bir vergi yükü ile karşı karşıya bulunduğu görülmektedir.