Gelişmekte olan ülkelerde tüketim harcamaları

Toplam talebin en önemli ve en büyük bileşeni olan tüketim harcamaları ayrıca ekonomik büyümenin de ana kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Özellikle gelişmekte olan ülke (GOÜ)'lerde tüketim harcamalarının belirleyicilerinin tahmini ekonomik dinamikler ve uygun politika üretimi açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı farklı gelir gruplarına ve bölgelere göre gelişmekte olan ülkelerde tüketim teorilerine dayalı bazı tüketim fonksiyonlarını tahmin etmektir. Bu kapsamda ilk olarak üç farklı gelir grubu ve bölgelere göre seçilmiş 73 ülke için Keynesyen tüketim fonksiyonu tahmin edilmiştir. Sonrasında ise rasyonel beklentiler altında Yaşam Boyu-Sürekli Gelir (RB-YBSG) Hipotezi gelir gruplarına ayrılan 54 ülke için test edilmiştir. Çalışmada 2000-2011 dönemi yıllık verileri ile dengeli panel veri analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre gelir düzeyi tüm gelir ve bölge gruplarında tüketimin anlamlı bir belirleyicisi durumundadır. Marjinal ve ortalama tüketim eğilimleri düşük gelir grubundan üst orta gelir grubuna doğru azalmaktadır. Bölgesel olarak ise en yüksek tüketim eğilimleri Afrika bölgesi için tahmin edilmiştir. GOÜ'lerde RB-YBSG hipotezi geçerli değildir. Bu durum incelenen ülkelerin sermaye piyasalarının az gelişmişliğinden kaynaklı likidite kısıtı, belirsizlikten kaynaklı ihtiyati tasarruf güdüsü ve hane halkının yeterince rasyonel karar almayışından kaynaklı miyopluk etkilerine dayandırılmaktadır. Çalışmanın genel sonuçları, ele alınan ülkeler için sermaye piyasalarının etkinliğini artırıcı ve belirsizliklerin neden olduğu ülke riskini azaltıcı politikaların önemini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Tüketim harcamaları, gelişmekte olan ülkeler (GOÜ'ler), sürekli gelir, likidite kısıtı, panel veri analizi