Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde emek payı ve insani gelişme ilişkisi

Birleşmiş Milletler tarafından 1990 yılından itibaren sunulan insani gelişme endeksi, ülkelerin ekonomik büyümelerinin yanında kalkınma göstergelerinin de önemini vurgulamaktadır. İnsani gelişme ülkelerin refah düzeylerini iyileştirdiği, bireylere daha iyi yaşam koşulları sağladığı ve ülkelerin ekonomik kalkınma kararlarında etkili olduğu için üzerinde durulması gereken bir konudur. Emek payı ise teknolojik gelişme, küreselleşme, özelleştirme politikaları gibi birçok etkenden dolayı refah açısından önemli bir sosyoekonomik göstergedir. Emeğin gelir içindeki payı, bireylerin yaşam standartlarını doğrudan etkileyen bir unsur olduğu için tüketim tercihlerinde de önemli bir rol oynamaktadır. Bu amaçla tez çalışmasında, 1990-2019 döneminde 26 gelişmekte olan ve 32 gelişmiş ülke için emek payı ve insani gelişme ilişkisi Driscoll ve Kraay tahmincisi kullanılarak analiz edilmiştir. Ulaşılan bulgular hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde emek payının insani gelişme üzerinde anlamlı negatif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kişi başına düşen GSYİH, beşeri sermaye, finansal gelişme ve kamu harcamalarının insani gelişme üzerinde anlamlı pozitif bir etkisinin olduğu görülmektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enflasyon, döviz kuru ve insani gelişme arasında anlamlı negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Gelişmiş ülkelerde ticari açıklık, sermaye açıklığı ve insani gelişme arasında anlamlı pozitif bir ilişki görülmesine rağmen gelişmekte olan ülkelerde anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerde doğrudan yabancı yatırımlarla insani gelişme arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Son olarak, analizden elde edilen emek payı ile insani gelişme arasındaki negatif ilişkinin çözümüne yönelik politika yapıcılara çeşitli önerilerde bulunulmaktadır.