Genç erişkinlerde yüzlerden duyguları tanımlama testinin geliştirilmesi

Duygular ilk olarak insanların yüz ifadelerine yansımakta ve yüz bölgesi duyguların tanınmasında önemli bir role sahip olmaktadır. Bu noktadan hareketle "Genç Erişkinlerde Yüzlerden Duyguları Tanımlama Testi (GEDTT)" geliştirilmesi, güvenirlik ve geçerliliğinin tespit edilmesi amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Çalışmanın örneklemi, İstanbul'da bir vakıf üniversitesinde öğrenim gören 18-25 yaş aralığında 370 genç erişkin bireyden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında katılımcılara sosyodemografik bilgi formu verilmiş ve GEDTT test-retest uygulaması yapılmıştır. Ayrıca Türk Toplumunda Sağlıklı Bireylerin Yüzlerinden Oluşan Duyguları Tanımlama Testi (TTDTT), Yüzde Dışavuran Duyguların Tanınması Testi (YDTT), Toronto Empati Ölçeği (TEÖ) ve Tromso Sosyal Zekâ Ölçeği (TSZÖ) uygulanmıştır. Çalışmaya ait verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar (frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum) ve araştırmanın temel amacı olan GEDTT ölçeğinin güvenirlik ve geçerliliğinin ortaya konulmasında temel analitik strateji olarak benimsenen Çoklu Nitelik Çoklu Yöntem (ÇNÇY) kullanılmıştır. Model test sonuçları oldukça iyi düzeyde uyum iyiliği istatistikleri üretmiş ve modelin data tarafından desteklendiğini göstermiştir: χ2(50, N=370)= 84.37, p<.05; CFI: .96; RMSEA: .043 ve SRMR: .048, GFI: .99 ve AGFI: .97. Sonuçlardan da anlaşılacağı üzere, ilk ölçüm ile ikinci ölçüm arasında yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiş, dolayısıyla geliştirilen ölçeğin kararlı ölçümler yapabildiğine dair temel kanıt ortaya konulmuştur (r=.64). Başlangıçta testte yer alan tiksinme ve nötr duygusal yüz ifadesi ile ilgili de anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca katılımcıların kendi yaş grubundan bireylere ait duygusal yüz ifadelerini, kendi kültüründen yetişkin bireylere ait duygusal yüz ifadelerine kıyasla doğru tanıma oranlarının oldukça yüksek olduğu tespit edildi (GEDTT1:57,09/70; GEDTT2: 63,81/70; TTDTT:59,12/70). Yanı sıra katılımcıların kendi kültüründen kişilere ait duygusal yüz ifadelerini kolaylıkla tanırken, farklı kültüre ait duygusal yüz ifadelerini tanımakta zorlandıkları saptandı. Genel olarak yüz ifadelerinden duygu tanıma testlerinin (GEDTT, TTDTT, YDTT) sonuçları, Toronto Empati Ölçeği (TEÖ) ve Tromso Sosyal Zekâ Ölçeği (TSZÖ) sonuçları değerlendirildiğinde, kadın katılımcıların erkek katılımcılara ve lisans öğrencilerinin ön lisans öğrencilerine kıyasla duygu ifadelerini doğru tanıma oranlarının, empati ve sosyal zekâ puanlarının yüksek olduğu tespit edildi. Sonuç olarak GEDTT'nin 5 temel duygunun (mutluluk, öfke, korku, şaşkınlık, üzüntü) değerlendirilmesinde güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. GEDTT'nin ruh sağlığı alanında değerlendirme ve psikoterapilerde temel faktörlerden olan duygu tanımlama becerilerinin değerlendirilmesinde etkili bir ölçme aracı olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Duygu; Duygu Tanımlama; Genç Erişkin; Empati; Sosyal Zekâ.