OECD ülkelerinde cinsiyete dayalı bütçeleme yaklaşımları

Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramları birbirleriyle bağlantılı olmasına rağmen anlamsal farklılıkları söz konusudur. Cinsiyet kavramı, genel anlamda kadınlar ve erkekler arasındaki anatomik ve diğer biyolojik farklılıkları ifade etmektedir. Toplumsal cinsiyet kavramı ise, biyolojik farklılıkları tanımlaması dışında toplumun kültürel ve değer yargılarına göre kadın ve erkek bireylere atfetmiş oldukları davranış ve tutumlarının üzerinden sosyal ve kültürel beklentilerini belirtmektedir. Toplumun değer yargıları nedeniyle kadına ve erkeğe yüklenen rollerin farklılığı cinsiyete dayalı eşitsizlik sorununu oluşmasında etken olmuştur. Cinsiyete dayalı eşitsizlik, toplumun sosyal ve ekonomik başta olmak üzere birçok alanını doğrudan etkileyen bir sorundur. Cinsiyet eşitsizliğini önlemek amacıyla kamu otoriteleri tarafından benimsenen cinsiyete dayalı bütçeleme yaklaşımı dikkat çekmektedir. Bu yaklaşım, kamu tarafından maliye politikaları ve idari prosedürlere bağlı olarak toplumsal cinsiyet eşitsizliğini azaltmayı hedefleyen ve bütçelemeyi geliştirebilen bir yaklaşımdır. Kamu kaynaklarının nasıl toplandığı ve harcandığına odaklanır iken, kadın ve erkeğin önceliklerine göre eşit dağılımını ve cinsiyet ayrımcılığının asgari seviyeye indirilmesine yönelik stratejiyi oluşturmaktadır. Cinsiyete dayalı bütçeleme yaklaşımının, bütçe sürecinde toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadın haklarını geliştirmeyi, toplumsal cinsiyete duyarlı katılımı artırmayı, mali planlamada hesap verebilirliği ve şeffaflığı teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Ülkelerin, cinsiyet eşitsizliği sorununa karşın cinsiyete dayalı bütçeleme politikaları toplumun yapısal niteliklerine göre farklılık arz etmektedir. Bu çalışmada, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü'ne (OECD), üye olan 38 ülkenin cinsiyete dayalı bütçeleme strateji ve uygulamaları incelenmiştir. Çalışmada ele alınan 38 ülkenin, cinsiyet eşitliğine ilişkin 2010-2022 dönemine ait verileri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ülkelerin cinsiyet eşitliğine dayalı bütçeleme yaklaşımlarına göre cinsiyet eşitliği durumları değerlendirme yapılmıştır.