Kadın tropik meyve üreticilerinin toplumsal cinsiyet kimlikleri: Türkiye'deki Instagram girişimcileri örneği

Son yıllarda birçok çiftçi ve yatırımcı, küresel pazarlardaki ekonomik değeri ve besin değeri nedeniyle tropik meyve yetiştiriciliğini tercih etmektedir. Türkiye'de tarıma küçük ölçekli aile çiftçileri hakim olsa da (Başaran, 2020), kadın tropik meyve yetiştiricileri kendilerini Instagram'da girişimci, dolayısıyla karar verici olarak temsil etmektedir. Toplumsal cinsiyet ve medya ilişkisi üzerine çalışan akademisyenler, sosyal medya kanallarının genellikle kadınları güçlendirmek yerine geleneksel toplumsal cinsiyet normlarını ve rollerini güçlendirdiğini belirtmektedir (Duffy & Pruchniewska, 2017). Görsel metodolojileri (Rose, 2016) ve söylem analizi yöntemlerini (Fairclough, 2001), Goffman'ın dramaturjik analiziyle (1959) birleştirmenin yanı sıra, saha çalışmasına ve derinlemesine görüşmelere dayanan bu araştırma, (i) kadın tropik meyve yetiştiricileri diğer ticaret ağları yerine neden sosyal medyayı kullanmayı tercih ediyorlar? ve (ii) reklamını yaptıkları ürün çevresinde kendilerini nasıl temsil ediyorlar? sorularına yanıt bulmaya çalışmıştır. Buna göre, tropik meyve yetiştiricisi kadınların, (i) sağlıklı beslenme, (ii) yükselmiş sosyal sınıf, (iii) güçlü aile bağları, (iv) yoğun işgücü gerektiren çalışma, ve (v) daha fazla kar arzusu hakkında paylaşımlar yaparak, önceden belirlenmiş toplumsal cinsiyet rollerine uyum sağladıkları saptanmıştır. Ayrıca, tropik meyvelerin üretilmesi, Instagram üzerinden satılması ve pazarlanmasının esneklik sağlaması, dolayısıyla kırsal hanelerde kadınların aşırı rol yükünün devam etmesine yardımcı olması nedeniyle tercih edildiği tespit edilmiştir (Brumfield & Özkan, 2016). Bu araştırma, yukarıda sözü edilen bulgular ışığında, toplumsal cinsiyet ve medya ile tarımda neoliberalleşme literatürlerinin kesişimine katkıda bulunmuştur.