Genel anestezi uygulanan hastalarda intraoperatif sıvı tedavisinin değerlendirilmesi

Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı'nda genel anestezi uygulanan 18-65 yaş aralığında 393 hasta çalışmaya alındı. Pediatrik ve geriatrik hasta grupları, rejyonal anestezi ve sedoanaljezi uygulanan hastalar çalışma dışı bırakıldı. İntraoperatif sıvı uygulamaları bilgileri doğrultusunda, hastaların demografik özellikleri ve yapılmış olan operasyonun türüne göre verilmesi gereken sıvı miktarları ve türü belirlendi. Hastaların mevcut kayıtlarından verilmiş olan sıvı miktarlarına ait verilerle karşılaştırılma yapılarak sonuçlar analiz edildi. Çalışmamızda hastalara verilen ortalama sıvı miktarı 2677,61 ml (11,3 ml/kg/saat) olarak bulunmuştur. Çalışmaya katılan hastaların preoperatif ortalama açlık süreleri 10,73 saat olarak bulunmuştur. 9 saat ve üzeri aç kalan hastalar tüm hastaların %73'ünü oluşturmaktadır. IV vazopressör kullanılan hastalarda intraoperatif verilen ortalama sıvı miktarlarının kullanılmayan hastalara göre daha yüksek olduğu görüldü (3477,27 ml). Bu sonuçta IV vazopressör uygulanan hastaların yüksek riskli cerrahi ve yüksek riskli hasta grubunda bulunabileceği bundan dolayı operasyonda daha fazla komplikasyon gelişmesi riskiyle karşı karşıya olabilecekleri düşünülmüştür. Bunu destekleyen bir diğer bulgu da ASA-3 grubu hastalar ASA1-2 grubu hastalarla kıyaslandığında ASA-3 grubu hastalara intraoperatif dönemde verilen sıvı miktarının yüksek olduğu sonucuydu (2795 ml). Cerrahi tipi ve intraoperatif verilen sıvı miktarları karşılaştırıldığında; yüksek riskli cerrahi grubunda intraoperatif verilen sıvı miktarının anlamlı olarak daha yüksek olduğunu gözlemledik (10ml/kg/saat grubunda 3601,65 ml). Branşlara göre verilen sıvı miktarları incelemesinde ise anlamlı bir fark karşımıza çıkmamıştır. İntraoperatif sıvı tedavisi uygulamasında hastalara verilen sıvı miktarlarının, hastaların alması gereken sıvı miktarlarından çoğunlukla eksik olduğu sonucuna vardık (eksik verilen hasta sayısı:365/393). Fakat sıvı stratejisi olarak liberal uygulamalara yakın değerlerde olduğumuzu söyleyebiliriz. Çalışmamızda intraoperatif dönemde verilen sıvı türleri incelendiğinde %74 oranında en sık tercih edilen kristaloid tipinin İsolyte-s olduğunu görmekteyiz. Serum fizyolojik kullanılan hasta yüzdesi ise %35,4 olarak karşımıza çıkmaktadır. Laktatlı ringer kullanılan hasta sayısı 3 olarak görülmüştür. Plazmaya en yakın içeriğe sahip olan dengeli kristaloid kullanımı klinik pratiğimizde en sık tercih ettiğimiz sıvı tipi olarak karşımıza çıkmaktadır. Sonuç olarak liberal ve restriktif sıvı rejimi kavramlarının değişkenliği, hedeflenen klinik ve fizyolojik parametrelerin standart olmaması nedeniyle kanıta dayalı kılavuz veya prosedüre özel bir sıvı tedavisi ortaya konamamıştır. Yüksek riskli hastalarda sıvı yönetimi için tek tip yaklaşım uygun olmayacaktır. Özellikle büyük cerrahi girişimlerde, sıvı tedavisinin ameliyat sırasında hemodinamik monitörizasyon eşliğinde ve hastanın gereksinimlerine göre uygulanması önerilmektedir. Yeterli ekipman ve yeterli klinik tecrübesi olan bir anestezistin olması bireye özgü hedefe yönelik sıvı tedavi uygulamasını arttıracak önemli bir faktördür. Bizim çalışmamızda standart sıvı tedavisine göre yaptığımız hesaplamanın altında sıvı replasmanı yapıldığını görmekteyiz ancak hala liberal sayılabilecek düzeylerde gezen sonuçlarımız için hemodinamik monitorizasyon yöntemlerinin özellikle ihtiyacı olan hastalarda daha sık kullanılmasına seçilmiş hasta gruplarında hastanın sıvı gereksinimlerine dikkat edilerek replasman yapılmasına özen gösterilmesinin faydalı olacağını düşünmekteyiz.