11 ile 15. yüzyıllar arasında fütüvvet geleneğinde cömertlik

Bu master tezi, Fütüvvet risalelerini inceleyerek, 11 ile 15. yüzyıllar arasındaki Fütüvvet geleneğinde cömertliğin anlam, işlev ve işleyişini inceliyor. Fütüvvet, özellikle İslam dünyasının doğu bölümündeki birçok farklı sosyal halk hareketinden ilhamını almış, birçok erdem ile ilişkilendirilmiş bir terimdir. Fütüvvetin bir terim ve sosyal organizasyon olarak kurulmasından sonra, 11. yüzyıldan başlayarak İslam dünyasının çeşitli yerlerinden birçok Fütüvvet risalesi kaleme alınmıştır. Bu Fütüvvet risaleleri, Orta Çağ İslam dünyasında, cömertliği de içene alacak şekilde güzel ahlakı öğretmek için belirli Fütüvvet gruplarına hitap etmekte ve onların davranış ve törenlerini düzenlemektedir. Bu master tezinde Fütüvvet gruplarındaki cömertliğin işlevini anlamak ve 11. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar farklı tarihi bağlamlardaki değişimleri ve devamlılıkları anlamak için Fütüvvet risaleleri kronolojik sırayla incelenmiştir. Bu araştırma ortaya koymaktadır ki Fütüvvette cömertlik merkezi bir erdemdir, ve hatta Fütüvvetle eş anlamlı hale gelmiştir. Bunun nedeni Fütüvvet ehlinin çalışan insanlardan oluşması ve onlardan cömert davranmaları beklenmesidir. Fütüvvet geleneği Tasavvuf içinde eridiği zaman, bu güzel ahlak erdemleri yeni bir mana kazandılar. Tasavvuftan ilhamını alan Fütüvvet risaleleri, Fütüvvet yolunun daha kolay, toplumdaki her tabakayı içerecek daha kapsamlı ve manevi elitlere yönelmiş, takip edilmesi zor Tasavvuf yoluna alternatif bir maneviyat yolu olarak göstermek için çoğu zaman Tasavvuf ile Fütüvveti karşılaştırmışlardır. Bu karşılaştırmalı söylem içinde cömertlik alternatif bir nefis terbiyesi yolu olarak önemli bir rol oynamaktadır. Tasavvufun manevi fakirlik ve terk anlayışının aksine, Ehl-i Fütüvvet kazanç elde edebilmek için dünyevi işlerde çalışmaya teşvik edilmişti, ta ki bu kazancı fakirleri doyurmak, yolcuları ağırlamak, topluma hizmet etmek gibi hayır işlerinde harcanılsın. Bu söylem toplumdaki sıradan insanların Tasavvufun zor şartlarına uyamasalar bile alternatif bir nefis terbiyesi yolu olan cömertlikte bulunmakla, Sufilerin ulaştıkları manevi makamların benzerine ulaşabileceklerini iddia etmektedir.