Gentiana asclepiadea ve G. cruciata'dan sekonder metabolitlerin izolasyonu, antienflamatuvar ve analjezik aktivitelerinin araştırılması

Kronik enflamatuvar hastalıklar dünya çapındaki tüm ölümlerin yaklaşık yarısını oluşturmaktadır ve güncel tedavi protokollerinin advers etkileri daha güvenli alternatifler geliştirilmesini gerekli kılmıştır. Son yıllarda bitki ekstreleri ve bitkisel kaynaklı ilaçlar doğal terapötik ajanlar olarak dikkat çekmektedir. Gentiana türleri birçok hastalığın tedavisinde ve önlenmesinde uzun zamandır kullanılmaktadır. Son bulgulara göre, bu cinsten elde edilen ekstrelerin ve bileşiklerin antienflamatuvar ve analjezik özelliklere sahip olduğu bildirilmiştir. Bu tez çalışmasının amacı Gentiana asclepiadea L. ve G. cruciata L. türlerinin toprak üstü kısımlarından hazırlanan MeOH ekstrelerinden bileşiklerin saflaştırılması, in vitro antienflamatuvar ve analjezik aktivitelerinin araştırılmasıdır. G. cruciata türünden yeni bir sekoiridoit glikoziti olan krusiyatozit (1) ve bilinen 10 bileşik, östomozit (2), östomoruzit (3), gentiopikrozit (5), 6'-O-β-D-glukozil gentiopikrozit (6), loganik asit (7), izoorientin (8), izoviteksin (9), izoviteksin 2''-(E)-ferulat (10), mangiferin (11) ve 2-metil inozitol (13) izole edilmişken, G. asclepiadea türünden depressin (4), bileşikler 5, 7-9, 11 ve adenozin (12) elde edilmiştir. Bileşiklerin yapıları başlıca HR-MS, 1D ve 2D NMR teknikleri ile aydınlatılmıştır. İzole edilen bileşiklerin antienflamatuvar aktiviteleri, LPS tarafından indüklenmiş RAW 264.7 hücrelerinde nitrit ve IL-6 seviyeleri aracılığıyla incelenmiştir. Test edilen bileşiklerden 10, 200 μM konsantrasyonda %39.5 nitrit inhibisyonuyla, pozitif kontrol olan indometazin ile mukayese edilebilecek şekilde en güçlü aktiviteyi göstermiştir. Ayrıca, bileşikler 4, 5 ve 8 de %20'nin üzerinde bir nitrit inhibisyonu yapmıştır. Diğer taraftan, tüm bileşikler arasından bileşik 4, IL-6 seviyesinde en fazla düşüşe neden olmuş ve bunu sırasıyla 5, 8 ve 1 izlemiştir. Bileşikler 4 ve 5 LPS ile indüklenmiş RAW264.7 hücrelerinde PGE2 salınımını pozitif kontrol olan indometazin ile kıyaslanabilir şekilde en fazla azaltarak en güçlü in vitro analjezik aktiviteyi göstermiştir. Sonuç olarak, 1, 4, 5, 8 ve 10 güçlü antienflamatuvar ve analjezik etkili bileşikler olarak daha ileri in vitro ve in vivo araştırmaları hak etmektedir.