Geometrik geçmeli çinilerden bazı hat örnekleri

"Geometrik Geçmeli Çinilerden Bazı Hat Örnekleri" başlıklı bu tezde, İstanbul'daki cami ve türbelerde yer alan çinili hat örnekleri, çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. İncelenen eserler; çini yüzeylere uygulanmış, geometrik tezyinat esasına göre tasarlanmış ve hat sanatıyla bütünleştirilmiş süsleme örneklerinden oluşmaktadır. Araştırmamız kapsamında toplam on altı yapı incelenmiştir. Tespit edilen eser sayısı otuz sekizdir. Bunlardan on iki tanesi merkez kurgusu örgü motifli, on altısı merkez yıldız motifli, ikisi ise aynı kurguda tasarlanmış özgün panolardır. İstanbul dışında incelenen yapılarda ise aynı şekilde kurgulanmış sekiz pano yer almaktadır. Araştırma kapsamında, başta Süleymaniye, Hadım İbrahim Paşa, Kadırga Sokullu Mehmed Paşa, Kılıç Ali Paşa ve Beylerbeyi camileri olmak üzere İstanbul'daki bazı camiler analiz edilmiştir. Özellikle yazı çeşidinin celî sülüs olduğu, kurgu ve tasarımlarının ise büyük ölçüde benzerlik gösterdiği gözlemlenmiştir. Panoların çoğu İznik üretimi olup sıraltı tekniğiyle yapılmış; renk olarak ise en çok lacivert tercih edilmiştir. Süleymaniye Camii'nde Fatiha Suresi, iki pano hâlinde yazılmış ve simetrik biçimde yerleştirilerek mihrap duvarını süslemiştir. Hadım İbrahim Paşa Camii'nin son cemaat yerinde, Esmâ-i Hüsnâ yazılı iki pano; Kadırga Sokullu Mehmed Paşa Camii'nde ise mihrapta yer alan İhlâs Suresi yazılı simetrik panolar ve pandantiflerde bulunan altı adet Esmâ-i Hüsnâ panosu dikkat çekmektedir. Kılıç Ali Paşa Camii'nde, mihrap üzerinde Esmâ-i Hüsnâ yazılı bir pano; Beylerbeyi Camii'nde ise İhlâs Suresi yazılı bir pano yer almaktadır. Ayrıca Eyüp Sultan, Şehzade Mehmed ve III. Murad türbeleri ile Topkapı Sarayı'nda da benzer tasarıma sahip çini panolar görülmektedir. İstanbul dışındaki bazı yapılar da araştırmaya dâhil edilerek örnek çeşitliliği artırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çini Sanatı, Hat Sanatı, Geometrik Süsleme, Desen, Motif