Geri sekme esnekliği ölçüm cihazı tasarımı ve elastomer testlerinde kullanılması

Geri sekme esnekliği ölçüm cihazı elastomerlerin esnekliğinin belirlenmesi amacıyla kullanılan ve ülkemizde üretilmeyen, ithal edilen bir cihazdır. Tasarıma başlanmadan önce referans alınacak standartlar belirlenerek incelenmiş ve cihazın sahip olması gereken özellikler listelenmiştir. Bu bilgiler kullanılarak cihazın detaylı tasarımı yapılmış, kullanılacak hazır ürünler belirlenmiştir. Tasarlanan geri sekme ölçüm cihazının parçalarının uygun teknikler ile üretilmesinin ardından cihaz montajlanarak çalışır hale getirilmiştir. Daha sonra cihazın çalışmasının doğrulanması için standart test yöntemlerinde belirtilen sürtünme ve sarkaç periyoduna bağlı indirgenmiş sarkaç boyu hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra Ferkan A.Ş. ve Standart Profil A.Ş. firmalarında farklı cihazlar ile ölçülerek geri sekme esneklik değeri belirlenen numuneler ile karşılaştırmalı ölçümler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar gereksinimi karşılamadığı için tasarım değişlikleri yapılmıştır ve cihaz gereksinimleri sağlayacak şekilde revize edilmiştir. Yapılan güncelleme sonrasında doğrulama testleri ve karşılaştırmalı ölçümler tekrarlanarak cihazın doğruluğu kontrol edilmiştir. Doğrulama için kullanılan numunelerden farklı olarak doğal kauçuk temelli 4 tane farklı reçetede hamur hazırlanmıştır. NR 50 ve NR 60 kodlu reçeteler arasında FEF 550 karbon siyahı oranı arttırılmıştır. NR-MT 50 ve NR-MT 60 kodlu reçetelerde ise FEF 550 oranı sırası ile NR50 ve NR60 reçeteleri ile aynı tutulmuş ve ek olarak aynı oranda MT 990 eklenmiştir. Hazırlanan numunelerin üretilen cihazda geri sekme esneklik değerleri ölçülmüştür. Yapılan ölçüm sonucunda, NR 50 reçeteli numunenin %71, NR-MT 50 reçeteli numunenin %74, NR 60 reçeteli numunenin %52, ve NR-MT 60 reçeteli numunenin %70 geri sekme esnekliği olduğu görülmüştür. 50 shore A sertlikteki NR içine MT 990'ın eklenmesi sertliğini değiştirmediği gibi geri sekme değerini de değiştirmemiştir. 60 sertlikte FEF 550 ve HAF 330 kullanılarak hazırlanan NR için elde edilen %53 geri sekme esnekliği değerinin MT 990 eklenmesiyle hızla %70 düzeyine çıktığı görülmüştür. Bu durumda geri sekme davranışının elastomerin hazırlanmasında kullanılan karbon siyahının tipine ve elastomerin shore A sertliğine bağlı olarak değişim gösterebileceği ancak sistematik ilişkinin kurulabilmesi için daha farklı karbon siyahı oranları ve sertlik değerleri ile çalışılması gerektiği sonucuna varılmıştır.