Öğrencilerin zihinsel yaşantılarının incelenmesi: İngilizcenin yabancı dil olarak öğretildiği ortamlarda öğrenilmiş çaresizlik, problem çözme becerileri ve hayat boyu öğrenme eğilimi

İnsan öğrenmesinin ilerleyen ve çok yönlü bir doğası vardır, ve çeşitli unsurlardan etkilenerek hayat boyu devam eder. Bu unsurlardan biri olan öğrencilerin kendi zihinsel yaşantıları öğrenme sürecini besler ve tamamlar; çünkü öğrencilerin öğrenmeye ilişkin bakış açıları, kendi öğrenmelerine belirli bir şekil verip dil öğrenicileri olarak kendi tutumlarına bir anlayış kazandırır. Bu nedenle, kendi bünyesinde hem problemleri hem de çözümleri barındıran öğrenme sürecinde, öğrenen düşüncesini ele almak oldukça önemlidir. Bu süreci de öğrenilmiş çaresizlik, problem çözme becerileri ve hayat boyu öğrenme eğiliminden ayırmak güç olduğu için, bu çalışma bahsi geçen değişkenler arasındaki etkileşim üzerinde durmaktadır. Çalışmanın katılımcıları, bir devlet üniversitesinde farklı bölümlerde öğrenim gören öğrencilerden oluşmuştur ve bu katılımcılar da amaçlı örnekleme yolu ile seçilmiştir. Üniversite birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıfta okuyan 35 öğrenci çalışmaya katılmıştır. Veriler bir dizi açık ve kapalı uçlu anket, ölçek, otobiyografi, sorulardan oluşan tablolar, kritik olay, durum temelli senaryo ve görüşmeden oluşan 14 farklı veri toplama aracı kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan veriler iki yönlü analiz edilmiştir. Ölçekler SPSS programı ile analiz edilmiş olup açık uçlu sorulardan oluşan araçlar ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu açıdan, çalışma hem nicel hem de nitel özellikler taşımaktadır. Çalışmanın sonucunda öğrenilmiş çaresizliği olan ve olmayan iki grup elde edilmiştir. Her iki grubun da İngilizce öğrenmedeki başarı ve başarısızlığı farklı faktörlere bağladıkları tespit edilmiştir. Ancak, öğrenilmiş çaresizliğe daha yüksek yatkınlığı olan öğrenciler öğrenilmiş çaresizliği olmayan öğrencilere oranla, başarıyı tekrar yapma ve iyi bir temele sahip olmaya; başarısızlığı ise öz-değerlendirme eksikliğine ve İngilizceyi gerekli görmemeye daha çok dayandırmıştır ve bu sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ayrıca, her iki grubun da akademik bir başarısızlık durumunda baş etme stratejilerine başvurdukları tespit edilmiş; fakat, istatistiksel olarak anlamlı bulunmasa da öğrenilmiş çaresizliğe yatkın olan öğrencilerin daha yüksek baş etme puanlarına sahip olduğu görülmüştür. Buna karşılık, öğrenilmiş çaresizliği olmayan öğrencilerin daha yüksek hayat boyu öğrenme eğilimine sahip oldukları elde edilmiş ve bunun da istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Bu kavramlar arasındaki etkileşime gelince, öğrenilmiş çaresizliğin problem çözme becerileri ile pozitif yönde fakat zayıf bir ilişkisi olduğu bulunmuştur. Ancak, öğrenilmiş çaresizliğin hayat boyu öğrenme eğilimi ile negatif yönde orta seviyede bir ilişkisi olduğu belirlenmiş ve bu sonucun da istatistiksel olarak anlamlı olduğu elde edilmiştir. Bu doğrultuda, öğrenilmiş çaresizlik seviyesindeki düşüşün hayat boyu öğrenme eğilimini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordadığı saptanmıştır. Ayrıca, görüşme sonuçları İngilizceyi öğrenemeyeceğine dair inancın sebepleri, öğrenilmiş çaresizlik, problem çözme becerileri ve hayat boyu öğrenme eğilimi arasındaki etkileşim konusunda öğrencilerin algılarına ışık tutmuş, ve üniversite eğitiminin bazı öğrenciler için problem çözme becerileri ve hayat boyu öğrenme eğilimi üzerinde olumlu bir etki yaptığını göstermiştir. Anahtar kelimeler: Öğrenilmiş çaresizlik, problem çözme becerileri, hayat boyu öğrenme eğilimi