Gezegensel kentleşmenin kuramsal ve mekânsal boyutları: Eskişehir'in kentleşme eğilimlerinin incelenmesi

Gezegensel kentleşme, kentlerin küreselleşme süreciyle birlikte fiziki ve sosyo-kültürel yapılarında meydana gelen dönüşümleri ifade etmektedir. Artan nüfus, teknolojik gelişmeler, ekonomik dinamikler ve sanayileşme, bu sürecin hız kazanmasında etkili olmaktadır. Bu çalışma, Henri Lefebvre'nin mekânın üretimi teorisi ve Neil Brenner ve Christian Schmid'in çalışmalarıyla geliştirdiği ve ilerlettiği gezegensel kentleşme kuramını ele alarak, bu kuramın teorik çerçevesi doğrultusunda Eskişehir'deki mekânsal dönüşümleri incelemektedir. Araştırma, 2006-2024 yılları arasında Eskişehir'de gerçekleşen mekânsal değişimleri analiz ederek, gezegensel kentleşme sürecinin kent merkezinde ve çeperlerinde nasıl şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, harita, fotoğraf analizleri yapılarak, şematik kesitler ve siluetler üretilerek gezegensel kentleşme kuramına ait özelliklerin Eskişehir'de seçilen alanlardaki yansımaları incelenmiştir. 2006 ve 2024 yılları arasındaki karşılaştırmalarla kent dokusundaki dönüşümler irdelenmiştir. Özellikle kentsel alanların finansallaşması, kamusal mekânların dönüşümü ve kent çeperlerinin yapılaşmaya açılması gibi süreçler ele alınarak, bu dönüşümün kent üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Çalışma, Eskişehir'in kent dokusunda gerçekleşen değişimleri eleştirel bir yaklaşımla ele alarak, gezegensel kentleşmenin kentsel planlama üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, küresel kentleşme süreçlerinin yerel mekân üretimi üzerindeki etkisini anlamaya yönelik katkılar sunmaktadır.