Glioma hücrelerinde antipsikotik ilaçlar ve adipokinetik hormonun beyin kaynaklı nörotrofik faktör üzerine etkilerinin incelenmesi

Beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF, brain-derived neurotrophic factor), nörotrofin ailesinin bir üyesi olup merkezi ve periferik sinir sisteminde nöronların yaşamasında, büyümesinde ve fonksiyonlarında görev alır (1, 2). İlk çalışmalarda BDNF'nin nöronlarla ilişkili olduğu belirlenmiş olmasına rağmen, sonraki çalışmalarda, ependim hücrelerinden, mikroglialardan, serebral arteriollerin endotel hücrelerinden, astrositlerden (3), trombositlerden (4), lökositlerden, monositlerden, T ve B lenfositlerinden de sentezlendiği belirlenmiştir (5, 6). Başlıca fonksiyonu nöronlarının yaşamasını sağlamak olan BDNF, dendritlerin büyümesinde ve sinaptik plastisitede de rol almaktadır (7, 8). BDNF' nin sentezindeki yetersizliğin ya da bozukluğun, insanların ve hayvanların nörolojik ve nörodejeneratif hastalıklara yatkınlığını arttırdığına ve bu nedenle nörodejeneratif ve psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılabileceğine dair bilimsel çalışmalar bulunmaktadır (1, 9-11). Depresyonun şiddeti ile BDNF düzeyleri arasında negatif bir korelasyonun olduğu saptanmıştır (12). Deneysel stres modelinde BDNF uygulamasının, monoaminerjik sistemlerin aktivasyonuna aracılık ederek antidepresan benzeri etki gösterdiği saptanmıştır (13). BDNF'nin psikiyatrik bozukluklarda da rol oynadığı bildirilmiştir (14). BDNF'nin nörolojik, psikiyatrik ve nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde kullanılabileceğine dair pek çok bilimsel veri mevcuttur (14) (15). Son yıllarda, nörodejeneratif hastalıklarda ve nörolojik bozukluklarda BDNF' nin rol oynadığını gösteren çalışmalar, bu hastalıklar için yeni bir belirteç ve tedavi edici ajan olarak kullanılabileceğine işaret etmektedir(16). Birinci kuşak ve ikinci kuşak antipsikotik ilaçlar, şizofrenide, diğer pisikolojik hastalıklarda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bununla birlikte özellikle 2. kuşak antipsikotik ilaçların yan etkileri ve etki mekanizmaları tam olarak bilinmemektedir. Antipsikotik ilaçlar, beyinde nörotropik faktörlerin ekspresyonunu da etkiler (1) (16) (17) (18). Böceklerin endokrin bir bezi corpus cardiacum'undaki nörosekretuvar hücreler adipokinetik olarak adlandırılan bir dizi nörohormonu sentezler. Nörohormonlar özellikle böceklerin oksidatif metabolizmasına ihtiyaç duyulduğunda artarlar. Adipokinetik hormonlar (AKHs) 'ın, karbonhidrat ve yağların mobilizasyonu ile enerji metabolizması ve motor nöronlar üzerine eksitatör etkileri vardır. Adipokinetik hormonlar beyinde de gözlenmesine rağmen roller tam olarak bilinmemektedir. Adipokinetik hormonların psikiyatrik hastalıklar, depresyon, anksiyete, stres bozuklukları, ağrı ve lokomotor bozukluklar gibi çeşitli hastalıklarda kullanılabileceğine dair çalışmalar yapılmaktadır (10, 19) (20). Çalışmamızda C6 glioma hücre hattında 1. kuşak antipsikotik, 2. kuşak antipsikotik ilaçlarının ve anax imperator adipokinetik hormon (Ani-AKH) 'un BDNF sentezi ve ultrastrüktürü üzerine etkilerinin immünositokimyasal boyama ve elektron mikroskobuyla incelenmesi amaçlandı.