Glycyrrhiza glabra L. ekstrelerinin SH-SY5Y nöroblastoma hücre hattındaki sitotoksik ve antioksidan etkilerinin incelenmesi ve kimyasal içeriklerinin analizi

Glycyrrhiza glabra, geleneksel tıpta "meyan kökü" olarak bilinen, Fabaceae familyasına ait çok yıllık bir bitki olup, tarihsel olarak hem folklorik hem de bilimsel bağlamda önemli bir yer tutmaktadır. Glycyrrhiza glabra, özellikle kök kısmıyla, anti-inflamatuar, antioksidan, antiviral ve antikanserojenik özellikleriyle dikkat çekmektedir. Glycyrrhiza glabra'nın biyoaktif bileşikleri arasında yer alan glisirizin, flavonoidler, kumarinler, fenolik bileşikler ve saponinler, çeşitli hücresel mekanizmalar üzerinde etkili olup, potansiyel terapötik ajanlar olarak öne çıkmaktadır. Nöroblastoma, çocuklarda en yaygın görülen ekstrakraniyal katı tümör olup, sempatik sinir sisteminin primitif hücrelerinden köken almaktadır. SH-SY5Y nöroblastoma hücre hattı, bu agresif tümör üzerinde yapılan araştırmalarda yaygın olarak kullanılan in vitro bir modeldir. Nöroblastomanın yüksek metastatik potansiyeli ve mevcut tedavilere karşı geliştirdiği direnç, bu kanser türünün tedavisini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle, doğal kaynaklardan elde edilen biyoaktif bileşiklerin kanser tedavisinde tamamlayıcı tedavi stratejileri olarak araştırılması büyük bir önem taşımaktadır. Literatürde, Glycyrrhiza glabra'nın kanser hücreleri üzerindeki potansiyel sitotoksik etkilerine dair birçok çalışma bulunmaktadır. Bu araştırmalar, meyan kökü bileşiklerinin apoptoz indüksiyonu, hücre döngüsü düzenlenmesi, metastazın inhibisyonu ve oksidatif stresin azaltılması gibi çeşitli mekanizmalar aracılığıyla etkili olabileceğini göstermektedir. Ancak, farklı çözücülerle elde edilen meyan kökü ekstrelerinin kimyasal profilleri ve biyolojik aktiviteleri üzerine yapılan karşılaştırmalı analizler sınırlıdır. Çözücü polaritesinin, ekstrakte edilen biyoaktif bileşiklerin miktarını ve yapısını doğrudan etkilemesi, bu alandaki bilgi eksikliğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle, farklı çözücülerle hazırlanan Glycyrrhiza glabra ekstrelerinin nöroblastoma hücreleri üzerindeki etkilerini incelemek, bu bitkinin terapötik potansiyelini derinlemesine anlamak ve fenolik bileşiklerin hücre ölüm mekanizmalarındaki rolünü belirlemek açısından önemlidir. Bu araştırma kapsamında, Glycyrrhiza glabra bitkisinden elde edilen hekzan, dichlorometan, metanol ve 1-1 metanol-su çözücüleri ile hazırlanan ekstrelerin SH-SY5Y nöroblastoma hücre hattı üzerindeki sitotoksik ve antioksidan etkileri değerlendirilmiştir. Ekstrelerin kimyasal bileşik profilleri, Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometrisi ve Sıvı Kromatografisi-Yüksek Çözünürlüklü Kütle Spektrometrisi gibi analitik yöntemlerle detaylı olarak incelenerek ekstrelerde bulunan başlıca bileşikler tanımlanmıştır. Çalışmada, farklı çözücüler kullanılarak elde edilen Glycyrrhiza glabra özütlerinin antioksidan aktiviteleri, 4 farklı biyokimyasal analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Analizlerde, ABTS katyon radikali giderim aktivitesi, DPPH serbest radikali giderim aktivitesi, CUPRAC indirgeme gücü ve metal bağlama analizleri ölçümleri yapılmış ve her yöntemde elde edilen sonuçlar, referans antioksidanlarla karşılaştırılarak özütlerin etkinlikleri değerlendirilmiştir. Elde edilecek verilerin, nöroblastoma gibi agresiftümörlerin tedavisinde bitkisel kaynaklı bileşiklerin potansiyel kullanımını aydınlatacak bulgular sunması hedeflenmektedir; bu kapsamda, SH-SY5Y nöroblastoma hücre hattında gerçekleştirilen MTT testi ile ekstrelerin sitotoksik etkileri değerlendirilmiştir.