Göçmen belleğinin mekânı kurgulama ve yeniden üretme biçimleri: Kolaj, montaj ve çeviri

Göç deneyimi, göçmenin iki farklı yer arasında deneyimlediği hareket ile birlikte kendi yerini aradığı, hiçbir zaman sonlanmayan bir süreçtir. Kişi bir kez yerinden koptu mu, yaşamı boyunca aidiyet, kimlik, yabancı ve tanıdık gibi kavramlarla baş etmek durumunda kalır. Artık ne çıkış alanında, ne de varış alanında tam olarak kabul görmemektedir. Bir gün geri dönme kararı alsa bile, bu durumu tersine çevirmesi mümkün değildir: Çünkü geri dönen hiçbir zaman, giden ile aynı kişi değildir. Ait olduğu yerin arayışında olan göçmen, aralarında salındığı bu iki yere de var gücüyle tutunmaya çalışır. Belleğinde taşıdığı mekânlar, bu arayışla eş zamanlı olarak sürekli yeniden kurgulanmakta ve yeniden üretilmektedir. Bellek bir depo, arşiv veya dolap gibi statik bir yapıda değildir. Göçmenin belleği, mekân ile kurduğu bağlamlar çerçevesinde şekillenen dinamik bir süreci içerisinde barındırır: Bellek canlıdır. Göçmenin belleğinde mekânların nasıl kurgulandığı ve yeniden üretildiği sorusunun peşine düşen bu tezin giriş bölümünde, problem tanımıyla birlikte çalışmanın amacı ve yöntemi belirlenmektedir. İkinci bölümde ise, bellek kavramının göç kapsamında mekân ile ilişkisi çizilmiştir. Bu ilişkinin aidiyet, kimlik, tanıdık, yabancı, yersizleşme, yeniden yer edinme ve hibridite gibi bağlamları tartışmaya açılarak; göç belleğinin mikro ölçekten makro ölçeğe doğru şekillenen yapısının tarifi yapılmıştır. Üçüncü bölümde göç belleğinin kurguları; göçmenlerin sanat, edebiyat ve sinema alanlarında gerçekleştirdikleri üretimler üzerinden okunmuştur. Bu bölümde belleğin parçalanma ve ölçek kayması, karşıtlıkları bir araya getirme, taşırken dönüştürme gibi kurguları, bağlamsal çerçeveleri ve ölçekleri üzerinden ele alınmıştır. Bu kurguların benzeştikleri ve ayrıştıkları noktalar dördüncü bölümde belirlenerek; kolaj, montaj ve çeviri kavramları çerçevesinde yeni bir kavramsallaştırma önerilmiştir. Bu kavramsallaştırmalar, bir ailenin göç hikâyesinin fragmanları üzerinden tartışmaya açılmıştır. Çünkü tek bir ailenin hikâyesi, aslında tüm göçmenlerin ortak deneyimine işaret etmektedir. Göç belleğinin mekânsal yansımaları; mikro ölçekte kolaj-bellek, mezzo ölçekte montaj bellek, makro ölçekte ise çeviri-bellek kavramsallaştırmaları üzerinden okunmaktadır. Sonuç bölümünde ise, belleğin mekân ile ilgili yeniden üretimleri kurguları doğrultusunda tekrar ele alınmış ve göçmenin tüm bu süreç içerisindeki konumu tartışılmıştır.