Gölpazarı (Bilecik) ve çevresinin heyelan duyarlılık analizleri

Bu çalışmada, Gölpazarı İlçesi (Bilecik) ve çevresinin heyelan duyarlılığı açısından değerlendirmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma bölgesinde daha önce meydana gelen heyelanlardan yola çıkılarak, heyelan oluşabilme ihtimali olan alanların belirlenebilmesi hedeflenmiş ve yaklaşık 690 km²' lik alana ait heyelan duyarlılık analizi yapılmıştır. CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri) tabanlı program kullanılarak literatürde en çok tercih edilen yöntemlerden biri olan Frekans Oranı (FR) Metodu ile Bilecik ili Gölpazarı ilçesine ait heyelan duyarlılık analizi iki farklı şekilde gerçekleştirilmiştir. Arazi ve büro çalışmalarının ortak sonucu toplamda 200 adet heyelan kayıt altına alınmış ve heyelan envanter haritaları oluşturulmuştur. İlk analiz içinde aynı heyelanlar baz alınmış, fakat birinci analiz için heyelanların alansal olarak sadece kopma bölgesi olarak bilinen kayma zonu, ikinci analiz için heyelanların tamamı (birikme ve kayma zonu birlikte) envantere alınmıştır. Envantere alınan heyelanların 42 adeti (yaklaşık % 5' i) sınama verisi olarak seçilmiş, geriye kalan 158 adeti ise analize dahil edilmiştir. Duyarlılık çalışmalarında kullanılacak parametreler literatür araştırmaları ve arazi gözlemleri sonucu (araziye en çok etki eden) belirlenmiştir. Belirlenen parametreler; yamaç eğimi, yükseklik, litoloji, bakı, yamaç eğriselliği ve akarsuya uzaklık' tır. Parametre haritaları ArcGIS PRO, ESRI 2019 programı kullanılarak oluşturulmuştur. Frekans Oranı Metoduyla CBS ortamında üretilen ve hazırlanan heyelan envanterleri çakıştırılıp frekans oranı FR değeri hesaplanmıştır. FR değeri hesaplandıktan sonra basit bir istatiksel işlem ile parametre alt grubundaki tüm NFR (Normalleştirilmiş Frekans Oranları) değeri hesaplanır iken parametrelerin literatürde kullanılma durumlarına bakılıp önem derecesi belirlenmiştir. İki analiz sonucunda heyelan duyarlılık haritaları üretilerek yüksek ve çok yüksek duyarlı alanların doğrulukları ve çalışmalarda kullanılabilirliği tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan analizlerde ilk analizin doğruluk değerinin %88, ikinci analizin ise %78 olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Frekans oranı, Heyelan, Heyelan duyarlılık, Heyelan duyarlılık haritası, Heyelan envanteri, Kayma zonu.