Görgü (Yeşilyurt-Malatya) Pb-Zn yatakları ve çevresindeki metallerin bitkilere yansımaları

İnceleme alanı Malatya ilinin yaklaşık 20 km batısında yer almaktadır. Çalışma alanının güneyinde Görgü Pb-Zn yatağı yer almaktadır. Bu yatak Permo-Karbonifer yaşlı Malatya Metamorfitleri içerisinde yer almaktadır ve karbonatlı ve sülfürlü Pb-Zn cevherleşmeleri içermektedir. Yatağın başlıca cevher mineralleri simitsonit, zinkit, hidrozinkit, anglezit-serisit, sfalerit, galen, pirit, markazit ve limonittir. Hem bu yatak çevresinde hem de topografik olarak daha alt seviyelerinde 112 adet toprak ve 23 adet farklı bitki örneği alınmıştır.Pb-Zn yatağı yakın çevresinde toprak örnekleri yüksek Ag, As, Cd, Cu, Pb, Zn konsantrasyonu (anomali) sunmaktadır. Ayrıca Görgü köyünün doğusunda, Kurşunlu Dere civarında ve Görgü Köyü'nün doğusunda toprakta bu elementler zenginleşmektedir. Bu elementlerin dağılım şekilleri birbirlerine çok benzemektedir.Cu hariç, yukarıda sayılan elementler, kayısının (Prunus Armeniaca) dal, yaprak ve meyvesinde de topraktaki dağılımla uyumlu bir dağılım şekli sunmaktadırlar. Alıç (Crataegus monogyna) dalı - toprak arasında ve alıç yaprağı - toprak arasında Zn, Pb, As, Au, Cd, Hg, Ag ve Se elementleri için, farklı katsayı değerlerinde de olsa, pozitif korelasyon gözlenmektedir. Sütleğen (Euphorbia macroclada) kökü ile toprak arasında da birçok element için (Zn, Ag, Mn, Cu, Se, Pb) benzer bir ilişki bulunmaktadır. Aynı durum Peynirmayası (Cruciata taurica) dalında Ag, As, Pb ve Zn için de gözlenmektedir.Yukarıda belirtilen elementler için sayılan bitkilerin yanında, çalışma alanında incelenen bitkilerin çoğu, kirlilikten etkilenmemiş alanlarda yetişen bitkilerin değişik katlarında Ag, Ba, Cd, Pb, Zn içermektedirler. Bu elementlerin topraktaki miktarları ile çoğu bitkilerin element içerikleri arasında iyi derecede pozitif korelasyon bulunmaktadır. Dolayısıyla, aynı zamanda bölgedeki cevherleşmenin ana bileşenlerinden olan, bu elementler belirtgen (indikatör) element olarak kullanılabilirler. Ancak bölgede bu bitkiler arasında Ag, Ba, Cd, Pb, Zn için hiperakümülatör özelliğe sahip bitki bulunmamaktadır.Normal gelincik'in (Glacium acutidentatum) kök ve yaprağındaki bazı element (Ag, Zn, Pb, Cd, Pd) içerikleri, anormal gelincik'in kök ve yaprağındaki aynı elementlere göre 2-3 kat fazladır.Hem topraktaki, hem de bitkilerdeki element dağılımlarında, cevherleşme kaynaklı ikincil anomali kirliliğinin etkisi çok baskın olduğundan, gerek inceleme alanı içerisinde geçen karayolu çevresinde ve gerekse gübreleme dolayısıyla, bölgede ortaya çıkması olası kirliliğin belirtileri izlenememektedir.