Görme engelli öğrencilerde sınıf içi uygulama olan çalışma davranışlarını arttırmada dönüştürülebilir sembol pekiştireç uygulamasının etkililiği

ÖZET Görme engelli öğrencilerde, sınıf içinde ders dinlemelerini etkileyecek davranış bozuklukları gözlenmektedir.Baş sallama, oturduğu yerde sallama, parmaklarını gözüne bastırma vb. bu davranışların genellikle görme özürünün doğasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Bunun azaltılması için alınacak önlemler genellikle sınıf dışında yapılmaktadır. Çünki sınıf içinde ders anında alınacak önlemler bilinmemektedir. Halbuki bu davranışların azaltılması, yerine sınıf içi uygun olan davranışların (düzgün oturma, parmak kaldırarak konuşma vb.) arttırılması, hazırlanacak bir davranış değiştirme programıyla mümkün olabileceğini araştırmalar belirtmektedir. İşte bu nedenle, bu araştırmada anektod kaydı ile belirlenen; düzgün oturma ve parmak kaldırarak konuşma, davranışlarının sınıf içinde arttırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla Dönüştürülebilir Sembol Pekiştireç sistemi uygulanmıştır. Araştırmada, tek denekli deneysel desenlerden geriye çekme ve tersine döndürme modellerinden A-B-A-B deseni kullanılmıştır. Araştırma deneklerini 1995-1996 öğretim yılında Ankara Aydınlıkevler Göreneller İlkokulu hazırlık sınıfına devam eden 4 görme engelli öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak için önce var olan davranışların oluşum yüzdeleri ya da sayıları belirlenmiştir. Daha sonra dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına yer verilmiştir. Ardından uygulama geri çekilerek deney ortamı eski haline döndürülmüş tekrar dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına yer verilmiştir. Araştırma verileri, grafikselanalizle değerlendirilerek yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şunlardır; 1- Dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi her bir öğrencide sınıf içi uygun olan çalışma davranışlarının artmasına yol açmıştır. a- Dönüştürülebilir, sembol pekiçtireç sistemi her bir öğrencide parmak kaldırma davranışının artmasına yol açmıştır. b- Dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi her bir öğrencide düzgün oturma davranışının artmasına yol açmıştır. 2- Dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına son verildiğinde her bir öğrencide sınıf içi uygun olan çalışma davranışlarının oluşum yüzdesi ya da sayısı dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına oranla azalmış olmakla birlikte başlangıçtaki düzeyine dönmemiştir.