Görme engellilere Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik öğretici görüşleri: Bir ihtiyaç analizi ve materyal tasarımı önerileri

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için yurt içinde ve yurt dışında çalışmalar yürütülmektedir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi kültürel diplomasi için önemli bir alandır. Bu alan, alınan göçler ve önemli kültürel projelerin etkisiyle gelişme fırsatı bulmuştur. Türkçe öğretimi çeşitli sebeplerle yaygınlaştıkça hitap ettiği öğrenci kitlesi farklılaşmaktadır. Farklılaşan öğrenci kitlesinin dil ihtiyaçları da değişmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde özel eğitim kategorisine giren öğrenciler için yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmaların artması ve nitelikli olması gerekmektedir. Nitekim engeli bulunan öğrenciler Türkçe öğretim merkezlerine veya yurt dışında Türkçe öğretim faaliyeti yürüten kurumlara başvurarak Türkçe öğrenmeyi talep edebilirler. İnsan hakları modeline göre her bireyin eğitim alma hakkı bulunmaktadır. Bu araştırmada alan yazında kendine sınırlı bir yer bulmuş olan görme engellilere Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi konusu ele alınmıştır. Görme engellilere Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel teşkil edecek bilgilerin toplanması ve materyal tasarımı önerileri sunulması amaçlanmıştır. Bu amaçla ihtiyaç analizi yapılmıştır. Görme engelliler okullarında çalışan ve Türkçe derslerine giren Türkçe ve sınıf öğretmenleriyle görüşülmüştür. 5 Türkçe öğretmeni ve 9 sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 14 öğretmenle görüşme gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlere 2 uzman görüşü alınmış 14 yarı yapılandırılmış görüşme sorusu sorulmuştur. Bu sorular öğretmenlerin Türkçe derslerinde karşılaştıkları okuma, yazma, dinleme, konuşma, dil bilgisi öğretimi, kelime öğretimi, ölçme ve değerlendirme konu alanlarına yönelik sorunlar ve çözüm önerileri ile ilgilidir. Sınıflarında yabancı öğrenci bulunan öğretmenlere de karşılaştıkları zorluklar sorulmuştur. Öğretmenler soruları isteklerine göre form üzerinden yazılı olarak veya ses kaydı şeklinde cevaplamışlardır. Cevaplar yazılı hâle getirilmiş ve Excel programına aktarılmıştır. Elde edilen veriler nitel veri analiziyle analiz edilmiştir. Veriler kodlanmış, temalara ve alt temalara ayrılmıştır. Buna ek olarak çalışmada elde edilen bulgular, alan yazında bulunan görme engellilere dil öğretimi çalışmaları, görme engellilere materyal tasarım ilkeleri ve teknolojik gelişmeler göz önünde bulundurularak görme engellilere Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılacak materyal önerileri sunulmuştur. Sunulan önerilerin somutlaştırılması ve hayata geçirilmesi görme engellilere Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanındaki çalışmalar için önemlidir. Aynı zamanda bu alandaki materyal eksikliğinin kapanmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir.