Göstergebilimsel bir çözümleme örneği olarak Filistin şiirleri

Bu çalışma, modern Arap edebiyatının zenginliği ve edebi eserin toplumu anlamada sunduğu imkânı Filistin edebiyatı örneği üzerinden göstermeyi amaçlamaktadır. Bu amacı gerçekleştirmeye olanak sağlayacağından ötürü, R. Barthes'in göstergebilimsel metodolojisi benimsenmiş, Barthes'ın sunduğu perspektif ile her şiir için birtakım temel göstergeler seçilmiş ve bu göstergeler yananlam ve düzanlam düzleminde incelenmiştir. Düzanlam bağlamında yapılan açıklamalarda Arap dilinin zenginliğini yansıtmak üzere zaman zaman kadim mu'cemlerden yararlanmaya özen gösterilmiştir. Yananlam düzleminde ise, şiirin toplumsal-kültürel boyutuna odaklanılmış; böylece şiirin yazılış sebebini inceleyen ve delillendiren bir yaklaşımla yoruma ağırlık verilmiştir. Genel hatlarıyla çalışmanın süreci ele alınacak olursa, Filistin edebiyatında yer alan şiirlerin anlamlarındaki örüntüleri aramakla başlanan bu çalışmada, şiirlerin hangi konular üzerinde yoğunlaştığı sınıflandırılmış; ardından temaları oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda, şiirin siyasi koşullarla iç içe geçmiş olduğu saptanmış ve bunun bir sonucu olarak şiire edebi boyutunun yanı sıra iki işlev yüklenmiştir: İlki, Filistin'in direnişini ortaya koymak ve böylece Filistin halkının yıllardır süregelen mücadelesini şiirler üzerinden aktarmak; ikincisi ise, yerleşimci sömürgeciliğin mantığını şiirlerle verilen cevaplar üzerinden deşifre etmektir. İlk hedef ile bu çalışmanın gayesi Filistin edebiyatını direnişle sınırlandırıp edebi boyutunu aşındırmak değil, direnişin bir parçası olarak ulusal direnişlerinde önemli bir araç olduğu ve Arap edebiyatının önemli bir bölümünü oluşturduğunu göstermektir. İkinci hedefte ise, direnişlerin şiirlere yansıması neye karşı direndiklerine dolaylı olarak ışık tutacağından, şiir edebi boyutunun yanı sıra, Filistin'deki sömürgeciliği anlamlandırmaya olanak tanımak üzere çalışmada araçsallaştırılmıştır. Sonuç olarak makaledeki genel amaç, oluşturulan temaları açıklamak üzere şiirleri göstergebilimsel yöntemle inceleyerek edebi ve sosyolojik bir perspektif sunmak, böylece 1948-1980 yılları arası Filistin edebiyatının çok yönlü portresini çizebilmektir.