No rose without thorns: Assessing 3D scanning methods in archaeology through case studies from Ḫattuša

Arkeolojinin son yirmi yılında, 3B tarama giderek daha önemli bir araç haline geldi ve pratik uygulamaların sayısında istikrarlı bir artış görüldü. Buna karşın, 3B yöntemler dünya çapında sıklıkla denense ve arkeolojik rutine entegre edilse de Türkiye'deki araştırmalarda hala nadiren yer almaktadır. Bu nedenle bu tezin ilk ve temel amacı, Ḫattuša'daki istisnai projeyi bir vaka çalışması olarak kullanarak, Türkiye'de 3B tarama çalışmalarının sayısını artırmaya yardımcı olmak için bu tekniklerin avantajlarını sergilemektir. İkinci amaç ise farklı araştırma soruları göz önünde bulundurularak, uzmanlık ve bütçe durumuna göre en iyi 3B araçların hangileri olduğunu değerlendirmektir. Vaka çalışmaları, Nişantaş ve yakınındaki 2 No'lu Oda, Yazılıkaya, Büyükkaya ile Ambarlıkaya arasındaki vadi geçidi ve Büyük Tapınak gibi önemli alanlardaki arkeolojik ve peyzaj özelliklerinin 3B taramasını içeren "Ḫattuša Projesi" etrafında şekillenmektedir. Projede kullanılan yöntemler, epigrafi, sanat tarihi, mimari ve peyzaj arkeolojisi ile ilgili farklı sorularda 3B yaklaşımların güçlü ve zayıf yönlerini araştırmak için yararlı örnekler olarak öne çıkar. Bu tezde, Ḫattuša'daki 3B uygulamalar tanıtıldıktan ve değerlendirildikten sonra, lazer tarama, yapılandırılmış ışık taraması ve fotogrametri gibi arkeolojide en yaygın kullanılan 3B tarama teknikleri veri doğruluğu, fiyat, öğrenme ve kullanım kolaylığı gibi çeşitli parametrelere göre analiz edilmiştir. Bu sayede 3B araçları arkeolojik saha çalışmalarına ve araştırma rutinlerine dahil etmek için en uygun uygulamalar belirlenebilmiştir. Ayrıca tez, mevcut 3B yöntemlerin potansiyel eksikliklerini tartışma ve yeni teknolojilerin mevcut araçları önemli ölçüde geliştirebileceği alanları belirleme fırsatı da sunuyor.