Güney ve Orta Asya ülkelerinde iş yapma kolaylığı ve iş yapma kolaylığı ile ihracat ilişkisi

İhracata dayalı büyüme yaygın olarak kabul gören bir sürdürülebilir ekonomik kalkınma stratejisidir. Son elli yılda birçok gelişmekte olan ülke, kendi ülkelerinde faaliyet gösteren yerel ve uluslararası işletmeleri teşvik etmek ve ekonomik kalkınmayı sağlamak için yerel iş ortamlarını iyileştirmeye ve yabancı yatırımı çekmeye çalışmışlardır. İş yapma kolaylığı (İYK), dünya çapında ekonomilerin iş ortamını ve iş ortamını etkileyen faktörleri değerlendiren Dünya Bankası tarafından yayınlanan bir indekstir. İYK indeksi, bu indeksi oluşturan 10 alt kriterin aritmetik ortalaması alınarak hazırlanırken, tüm bu kriterlerin aynı derecede önem taşımadığı da açıktır. Bu çalışma, Güney ve Orta Asya ülkelerinde iş yapma kolaylığını değerlendirmek için Küresel Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi ve Gri İlişkisel Analizden oluşan hibrit bir ÇKKV yöntemini kullanmaktadır. Ayrıca, İYK'nın düşük ve orta gelirli ekonomilerdeki ihracat düzeyi üzerindeki etkisini belirlemek için panel veri analizi kullanılmıştır. GİA ve KB-AHP uygulamasının sonuçları, İYK indeksini oluşturan 10 kriter arasında sözleşmelerin uygulanması, kredi alma ve iş kurma kolaylığının en yüksek önem derecesine sahip olduğunu göstermektedir. 2020 yılının verilerine göre Güney ve Orta Asya Ülkeleri arasında İYK puanı en yüksek olan ülke Kazakistan olmuşken, Afganistan ve Bangladeş ülkeleri son sıralarda yer almıştır. Panel Veri Analizi sonuçlarına göre, 2016-2020 yıllarının verileri incelendiğinde, GSYİH ve ekonomik büyüme değişkenlerinin ihracat değişkeni üzerinde ekonomik ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahiptir. Öte yandan, İYK değişkenlerinin ihracat düzeyi üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir. Ayrıca İYK indeksinin yeniden ÇKKV yöntemleriyle hesaplanması panel veri analizinde anlamlı bir fark yarattığı söylenemez.