Güneydoğu Anadolu bölgesindeki hidrokarbon (petrol,bitüm) sızıntılarında uygulanan jeokimyasal analiz yöntemlerinin yorumlanması ve hidrokarbon sızıntılarındaki metal analizleri

Bu çalışmada Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki 8 ilden (Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Hatay, Kilis, Mardin, Siirt, Şırnak) alınan 20 adet katı sızıntı örneklerinde, İndüktif Olarak Eşlenmiş Plazma Emisyon Spektroskopisi (ICP-OES), İnfrared Spektroskopisi (IR), Ultraviyole Spektroskopisi (UV),Elektron Spin Rezonans (ESR) Analizi, TOC ve Rock Eval Piroliz Analizi, İnce Tabaka Kromotografisi, Özütleme Analizi, Kolon Kromotografisi analizleri, Gaz Kromatografi (GC), Gaz Kromatografi-Kütle Spektrometre analizi (GC-MS), Duraylı Karbon İzotop analizleri (GC-IRMS) yapılmıştır. Yapılan incelemeler ve analizler sonucu örneklerin TOC ve Rock Eval Piroliz Analizi sonuçlarına bakılarak kaynak kaya potansiyeline sahip olduğu görülmüştür. GC ve GC-MS analizlerinden elde edilen sonuçlarda kromatogramlarda hidrokarbonların genel dağılımı, organik madde tipini, olgunlaşma ve çökelme ortamı ile ilgili bilgiler elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar ışığında söz konusu örneklerin bulunduğu jeolojik ortamların Petrol/Bitüm mekanizmaları, bunların kaynak kaya korelasyonları, oluşum ve göç mekanizmaları ortaya konmaya çalışılmıştır. İndüktif Olarak Eşlenmiş Plazma Emisyon Spektroskopisi (ICP-OES) analiziyle Fe, Al, Mn, Zn, B, Pb, Ni, Hg, Cu metalleri tespit edilmiştir. Metal değer aralıkları Earth's Clarke değerleri, Swaine' nün (1990) dünya bitümlü şeyl değerleri ve Palmer (2004) Türkiye için bitümlü şeyldeğerleri ile karşılaştırılarak bu değerlerin kabul edilen aralıklarda olup olmadığı belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre Fe, Al, Ni, Mn, B metallerinin miktarları sınır değerlerinden yüksek çıkmıştır. Elde edilen bu sonuçlar ışığında bu sızıntıların bulunduğu toprak, bitki, hayvan ve insan sağlığına verdiği zararları minimuma indirmek için alınıcak önlemler belirlenmiştir. İnfrared ve ESR Spektroskopileri kullanılarak bu örnekler karakterize edilmiştir. Böylece sızıntı kirliliği ve kirletici kaynakların etkisi ölçülüp türleritanımlarakkarakterize edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Hidrokarbon Sızıntısı, Çevre Kirliliği, Metaller, Yapı Karakteriz, Kaynak kaya, ESR, IR.