Günümüz sanatında toplumsal şiddetin göstergeleri

Şiddet, insanlığın varoluşuyla başlayan ve tarihin her döneminde de sanatın konusu olan bir olgudur. Tarihsel süreç içinde dönemin siyasi, ekonomik, sosyal ve toplumsal koşullarına ve toplumların kültürel yapılarına göre değişimler gösteren şiddet olgusu, niteliği itibariyle sadece eylemsel değil, geniş tanımıyla yaşamın her alanında da varlık bulmuştur. Ve her dönemde de gücün kaynağı olarak etkin bir biçimde kullanılmıştır. Şiddetin sanat yapıtları aracılığıyla imgeleştirilmesi, ilkel toplumlarda varoluşun sorunlarına ve karmaşık gerçeklerine çözüm bulmanın ve doğaya hükmetmenin aracı ve etkili bir yolu olarak görülmesiyle başlamıştır. Uygarlık tarihi boyunca da şiddet imgeleri iktidar gücünün kaynağı, destekleyicisi ve yücelticisi olarak kahramanlıkları anıtsallaştırma işlevi görmüştür. Otoritenin hegemonyasındaki şiddet imgeleri Fransız Devriminin yarattığı sosyokültürel iklim ile değişime uğramış ve sorgulamanın ve eleştirel bakış açısının ifade edildiği direnç alanına dönüşmüştür. 20. yüzyılda monarşilerin yıkılıp ulus toplumların kurulması, savaşların, devrimlerin ve yeni doktrinlerin ortaya çıkması, endüstrileşmenin ve modernist toplum yapısının kendi iç dinamiklerinin yarattığı çeşitli bileşenlerin ortaya çıkması, toplumsal hareketlerin ve tepkilerin gelişmesi, şiddetin daha öncesinde olmadığı kadar yoğun ve çeşitlenen tanımlarıyla var olmasına neden olmuştur. Yaşanan şiddete koşut olarak da sanatçıların kendi imge dilleri ile şiddetin yarattığı yıkımlara, savaşlara ve insanlık suçlarına karşı eleştirel bakışlarını yansıttıkları, sorguladıkları ve şiddetin karşısına güç olarak sanatı koydukları görülmektedir. Günümüzde ise politik, ekonomik, dinsel ve etnik temellere dayanan, başta terör oluşumları olmak üzere farklı enstrümanları ile artan, küreselleşen ve yaşamı tehdit eden şiddet, sanatçılar tarafından daha fazla konu olarak ele alınmakta, gündemde tutulmakta ve disiplinler arası alanda savaşlara ve şiddete karşı duruşun imgesi ve görsel yansıtıcısı olmaktadır. Bu bağlamda şiddet olgusunun siyasal, toplumsal ve sosyal nedenlerinin ve sonuçlarının sanatta konu olarak ele alınışı, imgeleşme biçimleri ve sanatın şiddet karşısındaki yaklaşımı düşünsel ve biçimsel yönleriyle araştırılmış ve irdelenmiştir. Konu çerçevesinde yapılan teorik araştırmanın yanı sıra uygulamalı çalışmalar da gerçekleştirilmiştir.