Günümüz standart Türkçesindeki çok şekilli söylenişlerin 1960'a kadar sesli kayıtlardaki durumu

Türkçenin sesli icrasında çoklu şekillerin olduğu malumdur. Halk tabanında görülen bozuk Türkçe bir tarafa, Türkçenin diksiyon kuralları çerçevesinde sesli icrasını bir meslek olarak seçen kişilerle -yani tiyatro, film oyuncuları, spikerler, muhabirler, seslendirme sanatçıları- toplumun önde gelen kesimlerini temsil eden ve dolayısıyla toplumu etkileme ve yönlendirme gücüne sahip olan gazeteci-yazarlar, öğretmenler, politikacılar ve diğer sahalardaki aydınlarda bile çoklu söylenişlere rastlanmaktadır.Türkçe diksiyonla ilgili yayınlanmış bazı çalışmalar mevcuttur. Ancak bu çalışmalar, bu incelemenin esasını teşkil eden ana fikirden çok farklı; daha çok Türkçe diksiyona yönelik nefes ve boğumlama tekniklerini içeren çalışmalardır. Bizim incelememizin temeli yine Türkçe diksiyona dayanmakla birlikte, özel alanda, profesyonel icracılar arasındaki farklı söyleyiş hususiyetlerinin tespitine yöneliktir. İncelememizde, günümüz Türkçe diksiyon kurallarından hareketle, elde edebildiğimiz Türkçe ilk sesli kayıtlardan 1960'a kadarki dönemi kapsayacak şekilde, çoklu söylenişe sahip dil ögeleri, sayısal verilerle birlikte tespit edilmiştir.Bu çalışma kapsamında 7 adet Türk sinemasına ve 4 adet TRT Ankara Radyosu Çocuk Saati programına ait ses kayıtları dinlenmiş ve önceden tespit edilmiş olan dil ögeleri; geçtiği filmin adı, aranan ögenin filmde geçtiği minutajı ve kelimeyi kullanan kişinin filmdeki rol ismiyle birlikte fişleme yöntemiyle kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler; ilgili dil ögesinin ait olduğu gruba ayrılarak sınıflandırılmıştır. Böylece sınıflandırılan dil ögelerinin hangi söyleniş şekillerine sahip olduğu ve bunların her birinin sesli kayıtlardaki söyleniş sayısı belirlenmiştir.Elde edilen verilerden, Türkçeyi profesyonelce icra edenler arasında bile çoklu söyleniş örnekleri olduğunu; bu çoklu söylenişlerin alınan eğitime dayalı ekollerin farklılığından kaynaklanabileceğini; farklı ekollerin yarattığı kısmi farklılıkların giderilmesi için de ilgili her kesimin görüşünün alındığı bir çalışma takvimi içerisinde çözüm bulunabileceğini söylemek mümkündür.