Küresel değer zincirlerinin yerleşikliği ve endüstriyel verimlilik üzerindeki etkileri: Türk imalat sanayiinden kanıtlar

Bu tez, Türk imalat sanayilerinin Küresel Değer Zincirlerine (KVZ'ler) dahil olma konumunu ve yerleştirme derecesini ve bunların endüstriyel Toplam Faktör Verimliliği (TFV) seviyeleri ve büyüme üzerindeki etkilerini incelemektedir. Çalışma, KVZ katılımının endüstriyel performansı etkilediği mekanizmaları anlamayı ve teknolojik yoğunlukları farklı endüstriler ve sınıflar arasında bu etkilerdeki potansiyel farklılıkları araştırmayı amaçlamaktadır. Kantitatif yöntemler kullanılarak, Katma Değer Ticareti (TiVA) veri tabanından alınan veriler, sektörler ve teknolojik sınıflandırmalar arasında karşılaştırmalara olanak tanıyan KVZ gömülülüğünü analiz etmek için kullanılmıştır. Ayrıca, dinamik panel veri tahmincisi olan iki aşamalı sistem GMM, içsellik sorunlarını ele alarak KVZ gömülmesi ile TFV düzeyleri ve büyüme arasındaki ilişkileri incelemek için uygulanmaktadır. Türk İstatistik Kurumu (TÜİK), Uluslararası Finansal İstatistikler (IFS) ve OECD-DTÖ TiVA veritabanı gibi saygın kaynaklardan elde edilen veriler, analizin sağlam bir temelini oluşturmaktadır. Bulgular, farklı sektörlerde gömülme konusunda farklı desenler sergilemektedir. "Elektrikli Ekipmanlar" ve "Temel Metaller" endüstrileri sürekli olarak tüm sektörler arasında en yüksek gömülme düzeyini sergilerken, "Diğer Taşıt Ekipmanları" endüstrisi sürekli olarak geride kalmaktadır. Orta-düşük teknolojili sınıf, KVZ'lerde en yüksek gömülme derecesine ulaşırken, yüksek teknolojili sınıf, üretim için yabancı ara malına bağımlılığını yansıtarak en düşük gömülme düzeyine sahiptir. Genel endüstri analizi için bulgularımız, KVZ gömülme derecesi ve gömülme konumunun TFV düzeyleri üzerinde önemsiz etkileri olduğunu göstermektedir, ancak TFP büyümesi üzerinde önemli bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle, doğrudan yabancı yatırım (DYY), finansal gelişme, devlet sübvansiyonları ve ticari açıklık, hem TFV düzeyini hem de TFV büyümesini önemli ölçüde etkilemektedir. Düşük teknolojili endüstrilerde, KVZ yerleştirme derecesi, DYY, Ar-Ge harcamaları ve ticari açıklık, TFV seviyelerini etkilemede çok önemli roller oynarken, TFV büyümesi için KVZ yerleştirme derecesi, DYY ve finansal gelişme önemli etkiler sergilemektedir. Yüksek teknoloji endüstrilerinde, doğrudan yabancı sermaye yatırımı, finansal gelişme, devlet sübvansiyonları, insan sermayesi, Ar-Ge harcamaları ve ticari açıklık gibi önemli etkiler gösteren diğer faktörlerle birlikte KVZ yerleşikliğinin TFV düzeyi ve TFV büyümesi üzerindeki doğrudan etkisi sınırlıdır. Bu çalışmanın bulguları, politika yapıcılar, sektör uygulayıcıları ve araştırmacılar için önemli çıkarımlara sahiptir. Spesifik olarak, düşük teknolojili endüstrilerde KVZ yerleştirme derecesinin TFV büyümesi üzerindeki önemli olumlu etkisi, verimlilik iyileştirmeleri için KVZ'lere daha fazla entegrasyonun teşvik edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, KVZ yerleştirme konumunun TFV üzerindeki sınırlı doğrudan etkisi, değer zinciri içindeki konumlandırmanın üretkenlik kazanımları için belirleyici bir faktör olmayabileceğini göstermektedir. Bunun yerine, hem düşük teknolojili hem de yüksek teknolojili sektörlerde üretkenlik artışını teşvik etmek için finansal gelişme, beşeri sermaye ve araştırma ve geliştirme yatırımlarını teşvik etmeye dikkat edilmelidir. Endüstriler ve teknolojik sınıflandırmalar arasındaki etkilerin heterojenliği, belirli zorlukları ve fırsatları ele almak için özel stratejiler gerektirir. Genel olarak, bu çalışma, sürdürülebilir ekonomik büyüme için kanıta dayalı politika oluşturma ve endüstri stratejilerini destekleyerek, KVZ yerleşikliğinin Türk imalat sektöründe üretkenliği nasıl etkilediğine dair kavrayışları geliştirmektedir.