H. (1247-1253) / M. (1831-1837) yılları arasında nüfus defterlerine göre Gönen'in sosyal yapısı

Gönen, Marmara Bölgesi'nin güneyinde Balıkesir iline bağlı bir ilçedir. Gönen Çayı'nın suladığı geniş, verimli ovası ve kaplıcaları ile tarih boyunca bir çekim alanı olmuş ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştı. Osmanlı idaresine girdiği XIV. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar Hüdavendigar Sancağı'na bağlı olan kaza, bu tarihten sonra idari yapıda yapılan değişiklikle Hüdavendigar Vilayeti Karesi Sancağı'na bağlanmıştır. Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut Dönemi'nde 1831 yılında modern anlamda ilk nüfus sayımı yapılmıştır. Askerlik ve vergi amacıyla yapılan sayım Gönen'de de uygulanmıştır. Bu çalışmada 1831 yılında Gönen'de yapılan nüfus sayımı sonucu oluşturulan nüfus defterlerinden yararlanarak Gönen'in sosyal yapısı ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın esasını Devlet Arşivleri Nüfus Defterleri Fonu'nda bulunan 1422 numaralı Müslim Nüfus Defteri ile 1375 numaralı Reaya Nüfus Defteri oluşturmaktadır. 1422 numaralı Müslim Nüfus Defterindeki eksik sayfalar Nüfus Yoklama Defterleri'nden yararlanılarak tamamlanmıştır. Elde edilen veriler tablolaştırılmak suretiyle analiz edilmiş ve mevcut literatür de taranarak çalışma desteklenmiştir. Çalışma sonucu Gönen kazasında 6 mahalle, 22 köy ve 1 çiftlik bulunduğu tespit edilmiştir. 6 mahallenin 3'ünde gayrimüslim nüfus bulunmaktadır. 2 köyde sadece gayrimüslim nüfus mevcut olup 1 köyde hem Müslüman hem de gayrimüslim bulunmaktadır. 19 köyün tamamı Müslüman'dır. Elde edilen tüm veriler doğrultusunda H. (1247-1253) / M. (1831-1837) yılları arasında Gönen kazasının sosyal yapısı ortaya konmuştur. Çalışmamız, Gönen nüfus defterleri ile ilgili yapılan ilk çalışma olması sebebiyle önem arz etmektedir. Bundan sonra yapılacak çalışmalara kaynak olması öngörülmektedir.