Haczedilmezlik kavramı ve özel kanunlarda düzenlenen haczedilmezlik hâlleri

İcra hukukunda borcunu ifa etmeyen borçlu, alacaklının talebi üzerine ancak devletin cebri icra organları aracılığıyla ifaya zorlanabilir. Bu çerçevede yapılan icra takibinin konusu bir para alacağı ise borçlunun alacağı karşılayacak ölçüde mal varlığı değerlerine hukuken el konulur; diğer bir ifadeyle, bunlara yönelik olarak haciz işlemi yapılır. Ancak, kanun koyucu, borçlunun mallarının tamamının haczedilmesine izin vermemiştir. Borçlu ve ailesinin insan onuruna uygun olarak yaşamını sürdürebilmesi, kişi hak ve hürriyetlerinin korunması, kamu hizmetlerinin devamlılığının sağlanması gibi gerekçelerle borçlunun bazı mal varlığı değerleri için haczedilmezlik hâlleri öngörülmüştür. Türk hukukunda haczedilmezlik hâlleri, genel kanun olan İcra ve İflas Kanunu'nda ve çeşitli özel kanunlarda düzenlenmiştir. Çalışmanın başlığından da anlaşılacağı üzere, bu çalışmada özel kanunlarda düzenlenen haczedilmezlik hâlleri ayrıntılı bir şekilde incelenecektir. İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen haczedilmezlik hâlleri ise ilgili yerlerde kısaca ele alınacaktır. Özel kanunlarda düzenlenen hükümlerin bir kısmında ilgili mal varlığı değeri tamamen, bir kısmında ise sınırlı veya şarta bağlı bir şekilde haczin dışında tutulmuştur. Özel kanunlarda düzenlenen haczedilmezlik hâllerinin sayısı çok fazla olduğundan, bunlar kendi içerisinde sınıflandırılarak ele alınacaktır.