Hadisçilerin iman anlayışı

İslam mezhepleri arasında erken dönemlerden itibaren imanın tanımı, sınırları ve kapsamı konusunda çeşitli tartışmalar yaşanmıştır. Hz. Peygamber'in sünnet ve hadislerini doğru bir şekilde aktarmakla ilgilenen hadisçiler ilk zamanlarda doğrudan bu tartışmalara katılmamışlarsa da sonraki dönemlerde aktif bir şekilde imanla ilgili konuları tartışmışlardır. Bu çalışmada siyasî hadiselerin etkisiyle tartışılmaya başlanan "iman" konusunda Ehl-i Hadîs'in düşünce yapısı özetlenmiştir. Sonrasında Kütüb-i Sitte bâb başlıkları ve metin ilişkisinden yola çıkarak bu düşünce yapısıyla rivayetlerin ne gibi yorumlara konu edildiği, Ehl-i Hadîs'in iman ile ilgili tezlerinin rivayetlerin ve rivayet kitaplarının tertibinde etkili olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu etkinin varlığı ve yokluğunu tespit edebilmek için Ehl-i Hadîs'in iman hakkındaki görüşleri mümkün mertebe kendi kitaplarından ele alınmaya çalışılmıştır. Onların bu konu ile ilgili görüşleri; imanın tanımı, iman-amel ilişkisi, iman-İslam ilişkisi, imanda artma-azalma, imanda derecelenme, imanda istisna, büyük günah ve imanın şubeleri olmak üzere sekiz başlıkta sistematik bir şekilde ele alındıktan sonra da Kütüb-i Sitte rivayetleri de bu sekiz başlığa uygun olarak incelenmiştir. Araştırma neticesinde iman tartışmalarının, Kütüb-i Sitte'nin gerek bölüm isimlerine gerekse de bölümlerin bâb başlıklarına veya musanniflerin kişisel yorumlarına yansıdığı sonucuna varılmıştır. Böylece iman tartışmalarında rivayetlerin Ehl-i Hadîs bakış açısıyla yorumlandığı bilgisine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ehl-i Hadîs, iman, amel, Kütüb-i Sitte, Mürcie