Hafif zihinsel engele sahip genç bireylerin mesleki becerilerinin incelenmesi

Zihinsel engelli bireyler Türkiye ve dünyada rekabetçi istihdamda en az temsil edilen engel grubudur. Bu çalışma hafif zihinsel engelli genç bireylerin mesleki becerilerinin incelenmesi amacıyla planlandı. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Ergoterapi Bölümü Mesleki Rehabilitasyon Merkezi'ne başvuran 15 – 24 yaş arasında olan hafif zihinsel engel tanısı alan 18 birey (çalışma grubu) ve engelli bireylerle eşleşen yaş, cinsiyet ve çalışma tecrübesine sahip herhangi bir sağlık problemine sahip olmayan 18 birey (kontrol grubu) dâhil edildi. Bireylere sosyodemografik form ve Mesleki Uyum Ölçümü (MUÖ) – Çalışan Formu uygulandı. Çalışma ve kontrol grubu MUÖ başlık puanları toplamları her başlık için üç seviyeye bölündü ve grupların frekansları karşılaştırıldı. MUÖ fiziksel yetenekler ve görevle ilgili düşük seviye yetenekler başlıkları puanlarında iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Öz denetim, iş yapısı, bilişsel beceriler, bilgisayar becerileri, görevle ilgili yüksek seviye yetenekler, iletişim becerileri, kişilerarası beceriler ve güvenlik becerileri başlıkları puanlarında iki grup arasında kontrol grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). MUÖ madde puanları frekansları incelendiğinde 88 maddenin 72'sinde kontrol grubunun istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha iyi performans gösterdiği bulundu (p<0,05). Çalışmada hafif zihinsel engelli genç bireylerin işe yönelik beceri değerlendirme ve mesleki rehabilitasyon süreçlerinin çok yönlü olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Her bireyin kendine özgü işe yönelik kuvvetli yanlarının ve geliştirilmesi gereken becerilerinin olduğu düşünülerek, engellilerin yapabildikleri ve yapamadıkları hakkında genel öngörülerde bulunulan standart bir yaklaşım yerine, kapsamlı değerlendirme yöntemleri ile bu kuvvetli yanların ve beceri ihtiyaçlarının belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. İleriki çalışmalarda zihinsel engelli bireylerin mesleki becerilerinin farklı yaş gruplarında, farklı zihinsel engel seviyeleri karşılaştırılarak ve homojen mesleki deneyim ve eğitim durumuna sahip bireylerleri dâhil ederek incelenmesi önerilmiştir.