Halide Edip Adıvar'ın "Handan" romanında kiplikler üzerine bir metin analizi

Kiplik, konuşurun düşünceleri ve ruhsal yapısı hakkında bilgi sahibi olunabilen, anlambilimsel bir kategori olarak değerlendirilmektedir. Aynı zamanda kiplikler, alt dallara ve farklı sınıflandırmalara ayrılan bir çerçeve çizmektedir. Her dilbilimci kendi bakış açısı ve ana dili özeline göre farklı şekillerde bu sınıflandırmaları yapmış ve dolayısıyla konu karmaşık bir hal almıştır. Bu çalışmada tipolojik yaklaşımla sınıflandırma yapmış olan Palmer (2001)'ın kiplik sınıflandırması esas alınarak, Handan romanı kiplikler çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Tezde ele alınan konu iki ana bölümde işlenmiştir. İlk bölümde kip ve kiplik kavramları hakkında kuramsal bilgiler verilerek kipliğin, zaman ve görünüşle olan ikişkisi ele alınmıştır. Bunun yanında yapılmış çeşitli kiplik sınıflandırmalarına değinilerek, batı kaynaklı sınıflamaların yanında Türk-İslam mantıkçılarının kiplik bahsiyle ilgili bakış açılarına değinilmiştir. Son olarak üzerinde inceleme yapılan Handan romanı ve onun yazarı Halide Edib Adıvar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Türkiye Türkçesindeki kiplikler, Handan romanı çerçevesinde ortaya konulmuştur. Bu aşamada Palmer (2001)'ın sınıflandırması temel alınarak belirlenmeye çalışılan kipliklere ek olarak Palmer'ın sınıflandırmasına girmeyen fakat kiplik olarak değerlendirilen Gereklilik, Heyecan, Pekiştirme, Soru ve Şefkat kiplikleri de ayrı bir başlık altında sunulmuştur. Bunun yanında her bir kiplik türünün işaretleyicileri belirlenmiş ve bağlama göre kendi içinde tasnif edilmiştir. Anahtar Kelimeler: kiplik, Handan romanı, kiplik sınıflandırmaları, kip, Palmer