Halk anlatılarında ensest

Bu çalışmanın amacı, Türkçe halk anlatılarında yer alan ensest temasını tespit edip ensest olgusunun biyolojik ve psikolojik etkenleriyle toplumsal ve kültürel algılanış biçimlerini incelemektir. Bu bağlamda halk masalları, halk hikâyeleri, âşık tarzı destanlar, türkü, ağıt ve mânilerdeki ensest teması, Jung'un arketipsel simgeciliğinden yararlanarak feminist bakış açısıyla çözümlenmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde, Jung'un analitik psikolojisi ve arketipleri ile ilgili bilgi verilmektedir. Oedipus Kompleksi bağlamında psikanalist Sigmund Freud ile Carl Gustav Jung'un ensestle ilgili düşüncelerine yer verilmektedir. Oedipus Kompleksi'ne değinilirken Dede Korkut Oğuznameleri'nde yaşandığı öne sürülen anne-oğul ensestinin anlamı sorgulanmaktadır. İkinci bölümde baba-kız ve kayınbaba-gelin ensestlerinin yer aldığı türküler, halk masalları ve hikâyeleri incelenmektedir. Tezin üçüncü bölümünde erkek kardeş-kız kardeş ensestinin görüldüğü Arzu ile Kamber hikâyesi değerlendirilmektedir. Son bölümde ise evlilik yoluyla kurulan akrabalık ilişkileri bağlamında âşık tarzı destanlar, türküler, ağıtlar ve mânilerde tespit edilen kayınbirader-yenge ve enişte-baldız ensesti üzerinde durulmaktadır. Ensest teması, halk anlatı türlerine göre farklılık göstermekte ve her bir ensest türü kendi anlatı türü içerisinde irdelenmektedir. Halk anlatılarına bakıldığında ensestin kapsamının, toplumsal ve kültürel yapı çerçevesinde İslam dini ve geleneklerin etkisi ile açıklandığı görülmektedir.