Halkın boş zaman etkinliklerine katılmalarına engel olan faktörlerin belirlenmesi (Erzurum ili örneği)

Araştırmanın amacı, Erzurum ilinde yaşayan 236 erkek (%50,6) ve 230 (%49,4) kadın katılımcının rekreasyonel etkinliklere katılımlarındaki engel/kısıtlayıcı olan faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin çeşitli değişkenlere göre (yaş, cinsiyet, medeni durum, çocuk sayısı, eğitim seviyesi, refah seviyesi, haftalık boş zaman süreleri ve boş zamanlarını değerlendirmede güçlük çekme durumları) karşılaştırılmasıdır. Çalışmada kullanılan veri toplama aracı 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, katılımcılarının demografik bilgilerini tanımlamaya yönelik sorulara, ikinci bölümde boş zaman davranışlarını belirlemeye yönelik sorulara yer verilmiş ve üçüncü bölümde ise Alexandris ve Carrol (1997) tarafından geliştirilen ve Türk toplumu için geçerlik ve güvenirlik çalışması Karaküçük ve Gürbüz (2006) tarafından yapılan "Boş Zaman Engelleri Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek, bireylerin boş zaman aktivitelerine katılımlarında engel/kısıtlayıcı olan nedenleri belirlemeyi amaçlayan (a) tesis/hizmet & ulaşım (8 madde), (b) sosyal ortam & bilgi eksikliği (5 madde), (c) birey psikolojisi (4 madde), (d) arkadaş eksikliği (3 madde), (e) zaman (4 madde) ve (f) ilgi eksikliği (3 madde) gibi 6 alt boyuttan ve 27 maddeden oluşmaktadır. Ölçekte yer alan maddeler "Kesinlikle Önemsiz (1)" ve "Önemsiz (2)", "Önemli (3)", ve "Çok Önemli (4)" şeklinde 4'lü likert tipi ölçek üzerinde değerlendirilmektedir. Ölçeği güvenirliliğini test etmek için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı alt boyutlar için 0,647 (zaman) ile 0,773 (sosyal ortam/bilgi eksikliği) arasında değiştiği bulunmuştur. Toplam ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,843çıkmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeğin 6 alt boyutunda katılımcıların, cinsiyet ve medeni hale göre farklılığı test etmek için yapılan independentsamples t-test analizi sonuçlarına göre; cinsiyete göre "birey psikolojisi", "sosyal ortam/bilgi eksikliği", "tesisler/hizmet ulaşım" ve "arkadaş eksikliği" alt boyutlarında, medeni hale göre ise, "birey psikolojisi", "tesisler/hizmet ulaşım" ve "zaman" alt boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, yapılan ANOVA sonuçlarına göre ise yaş, çocuk sayısı, eğitim seviyesi, refah seviyesi ve haftalık boş zaman sürelerine göre çeşitli alt boyutlarda anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Boş zaman, Rekreasyon, Kısıtlayıcı, Erzurum Halkı.