Halyamorpha halys (Stål, 1855) (Hemiptera: Pentatomidae) (kahverengi kokarca)'in beslenme ve üreme davranışlarına farklı besinlerin etkilerinin belirlenmesi

Bu çalışmada; "Halyamorpha halys (Stål, 1855) (Hemiptera: Pentatomidae) (Kahverengi kokarca)'in Beslenme ve Üreme Davranışlarına Farklı Besinlerin Etkilerinin Belirlenmesi" amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan bireyler, 30±1°C ve orantılı nemi % 65±10 olan 16/8 fotoperiyot koşullarının sağlandığı iklim dolabında üretilmiştir. H. halys'ın 10 adet ergin bireyi, 25 cm çap × 9 cm yükseklikte (hava sirkülasyonu sağlamak için kabın kenarları boyunca açılan dört adet 5 cm çapında havalandırma deliği olan daire şeklindeki kapta) ve 30 cm uzunluk × 23 cm genişlik × 10 cm yükseklikte olan kare şeklinde plastik kabın içerisinde üretilmiştir. Doğadan getirilen ergin bireylerden yaklaşık 1 ay sonra yumurta alınmıştır. Yumurtalar daha küçük kaplara alınıp açılmaları takip edilerek; yumurtalardan çıkan nimfler, ergin olup ölünceye kadar çoğunlukla havuç ve soya fasulyesi ile beslenilmiştir. Laboratuvar döllerinden F1, F2 ve F3 dölleri üretilmiş, F3 dölünden elde edilen aynı yumurtalarla da denemeler kurulmuştur. Aynı yumurtalarda çıkan yeni nesil nimfler sadece havuç, soya fasulyesi veya kayısı ile beslenilmiştir. Bireyler ergin olduktan sonra laboratuvar dölünden elde edilen erginler nimfleri hangi besinle beslenmişse aynı besinle beslenilmiş ve her besine ait 20 birey yumurtadan ölünceye kadar toplam 60 bireyde yumurtadan çıkış, nimf ve ergin süreleri ile preovipozisyon, ovipozisyon ve postovipozisyon süreleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; farklı besinlerle beslenen H. halys' bireylerinin ergin döneme geçme ve ölüm durumu üzerine yapılan Ki-kare testi sonucunda, hesaplanan Ki-kare değeri χ2=1.600 olarak hesaplanmıştır. Soya, Havuç ve Kayısı arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). ANOVA ile yapılan istatistiki değerlendirmede ise, Soya, Havuç ve Kayısı gruplarının erginliğe geçiş süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır (p<0.05). Soya ve havuç uygulamasının erginliğe geçiş süreleri kayısı uygulamasına göre anlamlı ölçüde daha kısa olduğu bulunmuştur. Ergin döneme ulaştıktan sonra, soya ile beslenen 5 adet dişinin toplam vermiş olduğu yumurta paketi sayısı 27 olmuş, paket içerisinde 28x27=756 yumurta, havuçta ise 5 adet dişinin toplam vermiş olduğu yumurta paketi sayısı 20 olmuş ve toplamda 20x27=540 yumurta olarak hesaplanmıştır. Kayısı da ise herhangi bir yumurta bırakma olmamıştır. Soya ile beslenen bireylerin bıraktıkları 756 yumurtadan 594 adedi açılmış, havuç ile beslenen yumurtalardan ise 540 yumurtadan 453'ü açılmıştır. Çiftlerin yumurtlama sayıları ile beslenme türleri arasında yapılan Ki-kare testi sonucunda, hesaplanan Ki-kare değeri χ2=18.559 olarak hesaplanmıştır. Soya, havuç ve kayısı çiftlerinin yumurtlama sayıları arasında fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Soya ve havuç çiftlerinin yumurtlama sayıları kayısı çiftine göre oldukça yüksek olduğu bulunmuştur. Soya, havuç ve kayısı ile beslenen türlerin 1. 2. ve 3. nimf dönemlerinde geçen süreler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır (p<0.05). Kayısı ile beslenen türlerin 1. dönemde geçirdikleri süreler soya ve havuç ile beslenenlere göre anlamlı ölçüde daha uzun olduğu tespit edilmiştir. Soya ve kayısı ile beslenen türlerin 2. dönemde geçirdikleri süreler havuç ile beslenenlere göre anlamlı ölçüde daha uzun olduğu tespit edilmiştir. Kayısı ile beslenen türlerin 3. dönemde geçirdikleri süreler soya ve havuç ile beslenenlere göre anlamlı ölçüde daha uzun olduğu tespit edilmiştir. Ergin dişilerin besinlere göre Preovipozisyon sürelerinin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmada, H. halys nimflerinin soya, havuç ve kayısı bitkilerinde ergin olduktan sonra erkek bireyler ile bir araya getirilmiş ve yumurta verinceye kadar olan preovipozisyon süreleri belirlenmiştir. Bu süre soya besininde beslenen dişi bireylerde, 14-23 gün arasında, havuçla beslenen bireylerde 11-20 gün arasında, kayısı bireylerinde ise ergin dişilerin hiçbirinde yumurtlama aşaması gerçekleşmeyip ölüm olduğundan bu süre hesaplanamamıştır. Ergin dişilerin besinlere göre ovipozisyon sürelerinin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmada, H. halys nimflerinin soya, havuç ve kayısı bitkilerinde ergin olduktan sonra erkek bireyler ile bir araya getirilmiş ve ovipozisyon süreleri belirlenmiştir. Kayısı ile beslenen bireyler yumurta vermeden öldüğü için ovipozisyon süresi sadece soya ve havuç ile beslenen erginlerde hesaplanmıştır. Bu süre soya besininde beslenen dişi bireylerde, 17-26 gün arasında, havuçla beslenen bireylerde 15-32 gün arasında, kayısı bireylerinde ise ergin dişilerin hiçbirinde yumurtlama aşaması gerçekleşmeyip ölüm olduğundan bu süre hesaplanamamıştır. Ayrıca; soya ile beslenen erginlerde ergin olduktan 14, 17, 20, 22 ve 23 gün sonra, havuç ile beslendiklerinde ise ergin olduktan 11, 14, 19 ve 20. günlerde yumurta vermeye başladığı belirlenmiştir. Kayısı meyvesinde ise, H. halys dişi bireyleri ergin olduktan sonra yumurta vermemiş olup, 6, 7 ve 8. günlerde ölmeye başlamışlardır. Türlerin postovipozisyon sürelerinin hesaplanmasına yönelik çalışmada ise soya besininde beslenen dişi bireylerde, 2-9 gün arasında, havuçla beslenen bireylerde 4-13 gün arasında, kayısı bireylerinde ise ergin dişilerin hiçbirinde yumurtlama aşaması gerçekleşmeyip ölüm olduğundan bu süre hesaplanamamıştır.