Hamza-nâme 53. cilt (Transkripsiyonlu metin–imla-bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)

Hz. Muhammet (sav)'in amcası aynı zamanda süt kardeşi olan Hz. Hamza'nın kahramanlıklarını menkıbevi hikâyelerle anlatan ilk eserdir. Hz. Hamza'nın şehit edilmesinden sonra Araplar arasında yaygınlaşmaya başlayan bu eser Araplarda Sîretü Ḥamza, Esmârü'l-Ḥamza; İranlılar'da Kıṣṣa-i Emîr Ḥamza, Kitâb-ı Rümûz-ı Ḥamza, Dâstân-ı Emîr Ḥamza; Türkler'de Hamzanâme olarak bilinir. Türkiye Türkçesinin yazılı tarihi gelişimi Anadolu'da XIII. yüzyıldan itibaren başlatılır. Eski Anadolu Türkçesi, Eski Türkiye Türkçesi veya Eski Oğuz Türkçesi olarak adlandırılan bu dönem XIII. ve XV. yüzyıllarında Oğuz Türklerinin kendi ağız özelliklerine göre kurup geliştirdikleri yazı dilidir. Eski Anadolu Türkçesinin yazı dili olma özelliğini gösterdiği dönem eserlerinden olan ilk olarak Hamzavî tarafından yazılan Hamzanâmeler Eski Anadolu Türkçesi dönemi araştırmaları için önemli bir kaynaktır. Üzerinde çalışma yaptığımız Hamzanâme'nin 53. cildinin üç nüshasını tespit ettik. Bunlardan ilki Hamzanâme (53. cilt), İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesi, Eski Eserler Bölümü, Nu: 1110, 220 varak, 1142 (1726). Hamzanâme (53. cilt), İstanbul Fatih Millet Kütüphanesi, Ali Emiri Ef. Kitapları, Nu: 104, 225 varak, 1268 (1852). Üçüncü nüsha ise Hamzanamelerin İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Nadir Eserler Kütüphanesinde kayıtlı bulunan 53. cildidir. Biz de bu çalışmamızda 143 varaktan oluşan bu yazma eserin üçüncü nüshasını inceleyeceğiz. Araştırma giriş, kavramsal çerçeve, bulgular-yorumlar ve sonuç bölümleri olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Hamza-nâme ciltleri ve Hamza-nâme 53. cildinin içeriği hakkında geneli bilgiler verilmiştir. Çalışmanın amacı, önemi ve yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde Hamza-nâmeler, Hamzavî ve Hamza-nâmenin 53. cildinin biçim ve içerik özelliklerinden bahsedilmiştir. 53. cildin geniş özeti bu kısımda yer almaktadır. Bir değerlendirme ve çalışma önerisi olarak Hamzanâme 53. cildin olağanüstülük motifleri, Thompson'un Halk Edebiyatı Motif İndeksi'nde yer alan olağanüstülük maddesi ölçütleri kullanılarak verilmiştir. Üçüncü bölüm olan bulgular-yorumlar kısmı çalışmanın imla özelliklerini, transkripsiyonlu metnini, bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğünü ve özel adlar dizinin içeren bölümdür. Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil özelliklerine uygun ve metne sadık kalarak imla özellikleri ve transkripsiyonlu metni verilmiştir. Sonuç bölümünde elde edilen veriler aktarılmıştır.