Hanehalkı tasarruf eğiliminin belirleyicileri: Türkiye üzerine bir uygulama

Bu çalışmada 2002-2013 dönemi TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması mikro verileri kullanılarak Türk hanehalkının tüketim ve tasarruf davranışı modeli analiz edilmiştir. Hanehalkı Bütçe Araştırmaları; hanehalkının sosyal, ekonomik ve demografik özellikleri hakkında bilgi sağlayan tekrarlı yatay kesitsel araştırmalar olarak düzenlenmiştir. Bu doktora tezinin amacı Türk hanehalkının gelir dinamiğini, tüketim ve tasarruf davranışlarını anlamaya katkıda bulunmak ve Türkiye ekonomisinde Yaşam Döngüsü Hipotezi ve İhtiyati Tasarruf Hipotezi'nin geçerliliğini sınamaktır. Çalışmada ekonometrik yöntem olarak öncelikle yatay kesitsel analiz ve sentetik kohort teknikleri kullanılmış ve ayrıca iki aşamalı Sistem-GMM tekniği ile log doğrusallaştırılmış Euler denklemi tahmin edilmiştir. Bunu yapmak için ilk olarak yaş, kohort ve zaman etkileri ile ilgili tanımlama kısıtı altında yaş-gelir, yaş-tüketim ve yaş-tasarruf profilleri tahmin edilmiştir. Elde edilen tüm tahmin sonuçları tüketimin gelire aşırı duyarlı olmasından dolayı Türkiye için Yaşam Döngüsü Hipotezi'nin geçerli olmadığını göstermektedir. Son olarak Türkiye için log doğrusallaştırılmış Euler denklemi ile İhtiyati Tasarruf Hipotezi'nin geçerliliği test edildiğinde, sonuçlar (gelecek işgücü belirsizliği gibi) belirsizlik oluştuğunda hanehalkının yaşam boyu tüketimlerini sabit tutmak için cari tüketimlerini erteleyeceklerini ve tasarruf düzeylerini artıracaklarını göstermektedir. Bu nedenle ampirik analiz sonuçları Türkiye için İhtiyati Tasarruf Hipotezi'nin geçerli olduğu yönündedir.