Harezm-Kıpçak Türkçesinde meslek adları

Bu çalışma, Harezm-Kıpçak Türkçesi dönemi içerisine dâhil edilen eserlerdeki meslek adlarının tespit edilmesi amacıyla oluşturulmuştur. Bu doğrultuda 32 adet eser taranmış, bu eserlerdeki meslek adları saptanmış ve saptanan meslekler uğraşı alanlarına göre sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde tezin kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Harezm bölgesi ve Harezm (Altınordu) Türkçesi ile Kıpçaklar ve Kıpçak Türkçesi bölümlerinde söz konusu bölge ile ilgili bilgi verilmeye çalışılmış ve dönem içerisinde kaleme alınan eserlere değinilmiştir. Tezin temelini oluşturan üçüncü bölümde Harezm-Kıpçak Türkçesi dönemi eserlerinde tespit edilen meslek adları belirlenerek uğraşı alanlarına göre bir tasnif yapılmaya çalışılmıştır. Meslek adları kendi içerisinde hayvancılık ile ilgili meslek adları, avcılık ile ilgili meslek adları, ziraat ile ilgili meslek adları, esnaf ve zanaatkârlık ile ilgili meslek adları, madenler ve değerli taşlar ile ilgili meslek adları, ticaret ile ilgili meslek adları, maliye ile ilgili meslek adları, ulaşım ve taşımacılık ile ilgili meslek adları, haberleşme ve iletişim ile ilgili meslek adları, eğitim-öğretim ve kültür ile ilgili meslek adları, bilim ile ilgili meslek adları, din ile ilgili meslek adları, sağlık ile ilgili meslek adları, büyü, fal ve kehanet ile ilgili meslek adları, adalet ile ilgili meslek adları, güvenlik ile ilgili meslek adları, yöneticilik ve idari işler ile ilgili meslek adları, hizmet ile ilgili meslek adları, spor ile ilgili meslek adları, dilencilik ile ilgili meslek adları, eğlence hayatı ile ilgili meslek adları, meşru olmayan meslek adları olmak üzere 22 alt başlığa ayrılmıştır. Bu sınıflandırılma yapılırken meslek adları ile ilgili yapılan çalışmalar incelenmiş ve bu doğrultuda çalışmaya uygun başlıklar verilmiştir. Aynı zamanda her bölümün altında tespit edilen veriler tablo ve grafiklerle desteklenmiştir. İncelenen eserlerde birbirinden farklı 559 meslek adının 6503 yerde geçtiği tespit edilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde tespit edilen meslek adlarının dizini verilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde ise taranan eserlerde tespit edilen meslek adları ile ilgili bir genel değerlendirme yapılmıştır. Bu tezin Türk dilinin meslek adları bakımından söz varlığına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Harezm Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Meslek Adları, Söz Varlığı