Harîrî'nin Makâmât'ındaki mesellerin tespiti ve değerlendirilmesi

Makâmât-ı Harîrî'nin, Makâmât literatüründe aşılamamış bir eser olduğu söylenebilir. Eser üzerine birçok şerh ve araştırma yapılmış olmakla beraber içerisinde yer alan meselleri konu edinen bir çalışma yapılmamıştır. İki yüzü aşkın meselin yer aldığı eser, müstakil bir mesel kitabı hacmine sahip görünmektedir. Harîrî'nin, hikâye ve şiir aralarına serpiştirdiği mesellerin öncelikli olarak tespit edilmesi ve birkaç kelime ile işaret ederek yetindiği bazı mesellerin tam ibaresinin belirlenmesi son derece önemlidir. Nitekim eserin Osmanlıca tercümelerinde, bazı ifadelerin mesel olduğu fark edilmediğinden literal çevirilere yer verilmiş, dolayısıyla anlam eksiklikleri ortaya çıkmıştır. Mesellerin tam metninin belirlenmesi, ortaya çıkış sebeplerinin ve hangi durumlarda kullanılacağının tespit edilmesi, Türkçeye atasözü veya deyim şeklinde aktarımının sağlanması açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma, eserde geçen meselleri ortaya çıkarmak ve ifade edilmek istenen mefhumun Türkçedeki karşılıklarını göstermek suretiyle, Türkçe ve Arapça arasında daha isabetli çevirilerin yapılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Eser üzerine yapılan şerh, Osmanlıca tercüme ve akademik makaleler dikkate alınarak hazırlanan çalışma; Makamât'tan seçilen mesellerin ortaya çıkış sebeplerini, hikâyelerini ve aynı anlamı ifade eden farklı meselleri, ilk altı asırda yazılan emsâl kitaplarından tespit ederek ortaya koymaktadır.