Hasta güvenliğinde liderlik becerilerini geliştirme programı ve güçlendirme stratejilerinin etkililiğinin değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmanın amacı, hemşirelere yönelik "güvenliği iklimi", "otantik liderlik" ve "güçlendirme"ye temellendirilmiş çok-yönlü bir programın etkililiğini değerlendirmektir. Aynı zamanda, programın etkililiğini değerlendirmede kullanılan iki ölçeğin program öncesi psikolinguistik ve psikometrik özellikleri test edilmiştir. Yöntem: Metodolojik ve yarı deneysel olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, İzmir ilindeki üç farklı hastanede sırasıyla 434 ve 382 hemşire örnekleminde Güvenlik İklimi Ölçeği ile Otantik Liderlik Ölçeği'nin uyarlama çalışmaları yürütülmüştür. Ölçek analizlerinde, psikolinguistik ve psikometrik özellikler incelenmiştir. Müdahale aşaması, tek grup öntest-son test tasarımla bir üniversite hastanesinde yürütülmüştür. Programa 36 yönetici hemşire ve birlikte 153 hemşire dâhil edilmiştir. Programının etkililiği tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, bağımlı gruplarda t-testi ve hiyerarşik regresyon analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Ölçeklerin tutarlık açısından zamana göre değişmezliği iyi düzeyde, iç tutarlık açısından ise cronbach alfa katsayıları iyi düzeyde, madde toplam korelasyon değerleri kabul edilebilir düzeyde saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda, model uyumlarının kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Program etkililiği açısından yönetici hemşirelerde güvenlik iklimi ile otantik liderlik puan ortalamaları; hemşirelerde ise güvenlik iklimi ve otantik liderliğin yanı sıra yapısal ve psikolojik güçlendirme puan ortalamaları müdahale sonrası istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmıştır. Otantik liderlik ile yapısal güçlendirmenin güvenlik ikliminin yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Sonuç: Ölçeklerin Türkiye'deki hemşire örneklemi için geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Programın etkililiğine ilişkinse, çok-yönlü programın özellikle hemşireler açısından etkili olduğu ancak yönetici hemşirelerdeki etkilerin kısıtlı kaldığı görülmüştür. Bu kapsamda, program etkilerini daha iyi göstermek için daha büyük örneklemlerde kontrol gruplu çalışmalar yürütülebilir. Ayrıca, programların başarısını artırmak üzere tüm yönetim kademleri ile diğer sağlık disiplerinin de dâhil olduğu çalışmalar planlanabilir. Anahtar Sözcükler: Güvenlik İklimi, Güçlendirme, Hemşire, Otantik Liderlik, Program.