Hasta ve yakınlarında kader algısının belirlenmesi ve bazı demografik değişkenler bakımından incelenmesi

Belirli bir zamanla sınırlanamayacak kadar uzun bir geçmişe sahip olan kader inancı, her zaman merak edilen bir konu olmuştur. Semavî dinlerin tümünde vahiy dili aynı olduğu halde, Determinist (Cebriyye) ve İndeterminist (Kaderiyye) düşünceler şeklinde farklı zıt görüşler ileri sürmüşlerdir. İslâm fırkaları ise Cebriyye, Kaderiyye ve iki uç arasında orta yol seçen Sünnî kesb ve cüz'i ihtiyar teorisini geliştirerek üç ana eğilimde olmuşlardır. Hakkari bölgesinde yaşayan hasta ve yakınlarının, bazı demografik değişkenlerden yararlanılarak, sahada beş çeşit demografik yapıya, kader, çaresizlik, kontrol edilmezlik, biçilen değer ve boyun eğme bağlamında sorular sorulmuştur. Bu eksende geliştirilen sorular, saha araştırmasında 310 kişiye sorulmuştur. Medeni durumuna göre evli katılımcıların bekârlara göre daha yüksek bir oranda kader inancına sahip oldukları görülmüştür. Gelir düzeyi demografik yapısında, ailenin gelir düzeyi arttıkça kadere iman hususunda ölçek puanının düştüğü görülmüştür. Katılımcıların yaşadığı yere göre dağılımına bakıldığında, şehir merkezleri ve köylerde yaşayanlar arasında anlamlı bir fark gözlenmiştir. Kırsal-köy ortamında yaşayanların daha yüksek oranda kader inancında oldukları görülmüştür. Okuma sürelerine göre dağılımına bakıldığında, çaresizlik alt boyutu dışındaki tüm ölçek ve alt boyutlarda katılımcıların günlük kitap dergi makale gibi okuma sürelerinde anlamlı farklılığın olduğu görülmüştür (p <.05).