HATAY HAVALİMANI YOLCU TALEP MODELLEMESİ

Dünya çapındaki gelişmeler ve havacılık sektöründeki yatırımlar doğrultusunda, özellikle düşük maliyetli havayolu firmaların pazara güçlü girişiyle birlikte hava ulaşımı, 21. yüzyıldan itibaren daha erişilebilir ve talep gören bir hale gelmiştir. Hız, güvenlik ve konfor gibi avantajları nedeniyle hava taşımacılığı; karayolu, demiryolu ve denizyolu taşımacılığına göre daha fazla tercih edilmektedir. İlk aşamada Hatay Havalimanı, Ankara Esenboğa Havalimanı, Antalya Havalimanı ve İzmir Adnan Menderes Havalimanı’na ait aylık iç ve dış hat yolcu verileri analiz edilmiştir. İkinci aşamada ise Hatay Havalimanı’nda en az bir kez havayolu ulaşımını deneyimlemiş 200 katılımcıdan elde edilen anket verileri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda zaman serilerinin trend, mevsimsellik ve düzensiz bileşenleri incelenmiş; serilerin durağanlık özellikleri değerlendirilerek uygun modelleme süreci oluşturulmuştur. Hatay Havalimanı verilerinde, 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli yaşanan büyük depremlerinin yolcu talebi üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla müdahale değişkenleri modele dâhil edilmiş, talep tahmininde ARIMAX yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışmada, aylık yolcu verileri kullanılarak zaman serisinin eğilim ve mevsimsel özellikleri incelenmiş, uygun zaman serisi modelleri aracılığıyla yolcu talebine ilişkin tahminler geliştirilmiştir. Ayrıca modellerin tahmin performansı Rolling Forecast yöntemiyle değerlendirilmiş ve yolcu talebindeki değişimlerin oransal olarak yorumlanabilmesi amacıyla Lineer Regresyon model yaklaşımından yararlanılmıştır. Bu çalışma, Hatay Havalimanı'nda yolcu trafiğinin zamana bağlı değişimini analiz ederek talep yapısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen tahminler, deprem sonrası yaşanan keskin düşüşün ardından yolcu talebinin kademeli bir toparlanma sürecine girdiğini ve 2025–2027 döneminde artış eğiliminin devam edeceğini göstermektedir.