Hatay ilinde zeytin dal kanseri (Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi) hastalığının tespiti ve biyolojik mücadele olanaklarının araştırılması

Bu çalışma ile Hatay ili zeytin üretim alanlarında zeytin dal kanseri hastalığının yaygınlık ve bulunma oranları belirlenmiş ve sağlıklı zeytin ağaçlarının kök ve sürgünlerinden izole edilen epifit ve endofit bakteriler ile Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi'nin biyolojik mücadele olanakları araştırılmıştır. Hastalığın en yüksek yaygınlık oranı %90 ile Samandağ, İskenderun ve Arsuz ilçelerinde belirlenmiş olup, Hassa, Kırıkhan, Reyhanlı ve Kumlu ilçelerinde ise hastalık saptanmamıştır. Hastalığın enfekteli bahçelerdeki bulunma oranları ise %4.5-75 arasında değişiklik göstermiştir. Taze urlardan izole edilen hastalık etmeninin tanısı Gram boyama, LOPAT testleri, MALDI-TOF ve moleküler yöntemler ile yapılmıştır. Yapılan testler sonucu toplam 14 izolat Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi olarak tanılanmıştır. Biyolojik mücadele çalışmalarında 218 epifit ve 144 endofit olmak üzere toplam 362 bakteri izole edilmiş ve MALDITOF-MS ile tanılanmıştır. Antagonistik etkinin (A-indeks) belirlendiği ikili kültür denemelerinde 81 epifit ve endofit bakteri izolatı patojen gelişimini farklı oranlarda engellemiştir. En yüksek engelleme oranı 5.24 A-indeks değeri ile Bacillus megaterium HZEP7 izolatında belirlenirken bunu sırası ile Bacillus subtilis HZEN1 (4.85) ve Pseudomonas koreensis HZEN27 (4.83) izolatları izlemiştir. İn vitro etki mekanizmalarının belirlenmesi çalışmalarında epifit ve endofit bakterilerin indol asetik asit (IAA) üretimi, siderofor üretimi, fosfor çözme potansiyellerinin belirlenmesi, proteaz üretimi ve amonyak üretimi gibi mekanizmaları incelenmiştir. İn vivo testlerde kullanılacak izolatlar yüksek antagonistik etki, düşük IAA üretimi ve diğer etki mekanizmalarında göstermiş oldukları etkiye göre belirlenmiş olup, Bacillus subtilis HZEN1, Bacillus megaterium HZEP7, Pseudomonas koreensis HZEN27 ve Bacillus pumilus HZEP29 izolatları havuç dilimleri ve fidan inokulasyonu ile biyokontrol etkinin belirlenmesi çalışmalarına seçilmiştir. Havuç dilimleri inokulasyonu ile biyokontrol etkinin belirlenmesi testlerinde, en yüksek engelleme % 98,78 ile Bacillus subtilis HZEN1 izolatında belirlenirken bunu sırası ile Bacillus megaterium HZEP7 (%94.49), Pseudomonas koreensis HZEN27 (%92.09) ve Bacillus pumilus HZEP29 (%90.26) izolatları izlemiştir. Fidan inokulasyonu testlerinde havuç dilimlerine benzer şekilde tüm bakteri izolatları ur oluşumunu engellemiş olup en yüksek engelleme %78.72 ile Bacillus subtilis HZEN1 izolatında belirlenirken bunu sırası ile Bacillus megaterium HZEP7 (60.87), Pseudomonas koreensis HZEN27 (46.09) ve Bacillus pumilus HZEP29 (44.87) izolatları izlemiştir. Bakır sülfat uygulamasında ise ur oluşumu %48.23 oranında engellenmiştir. Elde edilen sonuçlar Bacillus subtilis HZEN1, Bacillus megaterium HZEP7, Pseudomonas koreensis HZEN27 ve Bacillus pumilus HZEP29 izolatlarının zeytin dal kanseri hastalığı ile mücadelede biyokontrol etmeni olarak kullanılabileceğini göstermiştir.