Havalı tabanca sporcularında müsabaka öncesi tüketilen kafeinin kalp atım hızı, tetik düşürme zamanı ve atış skoru üzerine etkisi

Bu çalışma; havalı tabanca sporcularının müsabaka öncesi tükettikleri kafein içeceğinin kalp atım hızları, tetik düşürme zamanları ve atış skorları üzerine etkilerini araştırmak için yapılmıştır. Çalışmada, aynı sporculara kafeinli ve kafein içermeyen olmak üzere 2 ölçüm uygulanmıştır. Değerlendirmeyi takiben her 2 ölçüm programına devam eden en az 2 yıl spor yaşı olan, 23.6 ± 4.7 yaş ortalamasına sahip 10 kadın ve 25.9 ± 4.8 yaş ortalamasına sahip 10 erkek sporcu olmak üzere toplam 20 elit sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Çalışma tek kör olarak planlanmıştır. Sporculara ölçümlerden 48 saat önce aktiviteleri bırakmış olmaları, sigara, alkol ve kafein tüketmemeleri söylenmiştir. Tüm sporculara her iki ölçümden önce 10'ar atış yaptırılmıştır. Sporculara rastgele yöntem ile ölçümden önce 250ml ılık su içine süt veya süt tozu ilave edilmeden ve 3mg/kg kafein içerikli kahve ve 250ml ılık su içine süt veya süt tozu ilave edilmeden kafeinsiz kahve tüketmeleri sağlanmıştır. 1 hafta sonra aynı sporculara ölçümden önce bir önceki ölçümde verilmemiş olan kahve verilerek ölçüm yinelenmiştir. Her iki ölçümün 15, 30 ve 60 dakika sonrasında da 10'ar atış olmak üzere toplam 80 atış yaptırılmıştır. Değerlendirmeyi takiben sporcuların kalp atım hızları, tetik düşürme zamanları ve atış skorları kayıt altına alınmıştır. Birinci ölçüme katılıp ikinci ölçüme katılmayan sporcu olmamıştır. Ölçümler birer hafta arayla aynı gün ve aynı saate denk gelecek şekilde planlanmıştır. Elde edilen veriler, IBM SPSS Statistics 22.0 istatistik programı aracılığıyla incelenmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunlukları için grafiksel yaklaşımlar ve normallik testlerinden (Kolmogorov-Smirnov - Shapiro-Wilk test) yararlanılmıştır. Ölçümlerdeki, 'Normallik Test' sonuçlarına göre ölçümlerin büyük bir bölümünde normal dağılım varsayımın bozulduğu görülmüştür. Bu sebeple aynı grup üzerinde iki farklı zamanda yapılan ölçümler arası karşılaştırmalar parametrik olmayan Wilcoxon testi, bağımsız gruplardaki farklılığın incelenmesi amacıyla da Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Kadın ve erkek tüm sporcuların ölçümler arası farklar incelendiğinde, kafeinli kahve tüketimlerimden 15, 30 ve 60 dakika sonraki kalp atım hızlarında ve tetik düşürme zamanlarında artış olduğu belirlenmiş ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (p<0.05). Tespit edilen atış skorlarında ise kadın sporcuların 15, 30 ve 60 dakika, erkek sporcularında 15 ve 30 dakika skorlarında anlamlı düşüş olduğu elde edilmiştir (p<0.05). Erkek sporcuların 60 dakika atış skor ortalamalarında ise düşüş olduğu, fakat bu düşüşün istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Çalışma sonucunda, kafein kullanımı havalı tabanca sporcularının performanslarını olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. Dolayısıyla havalı tabanca disiplini ile ilgilenen kişilerin müsabaka öncesindeki 1-2 saatlik zaman zarfında kahve veya kafein içeren içecekleri tüketmemeleri, tükettikleri takdirde kalp atım hızlarının artacağı ve atış esnasında nişan almalarının daha da güçleşip tetik düşürme zamanlarının uzayacağı söylenebilir.