Havayolları için uçak-uçuş atama metotları: aylık statik ve günlük dinamik uygulamalar

Havacılık teknolojilerindeki gelişmeler, uçakların artan hızı, uçuşların artan frekansı ve havayolu taşımacılık sektörüne giren birçok yeni şirketlerin varlığı, sektörde artan bir rekabet ve azalan bilet fiyatlarına neden olmuştur. Bilet fiyatlarındaki ucuzlamalarla birlikte diğer ulaşım türlerine göre daha fazla tercih edilen havayolu ulaşımı, rekabetçi bir pazar yapısı oluşturmuştur. Bu sebeple, havayolu şirketleri, uçak çizelgeleme, filo atama, uçak rota planlama, bakım planlama ve mürettebat atama gibi bütün aktivitelerinde profesyonel kararlara ihtiyaç duymaktadır. 1950'lerden bugüne tüm dünyada havayolu şirketi sayılarının ve yolcu kapasitelerinin artışına paralel olarak uçuşların planlanmasıyla, uçuşlarda Yöneylem Araştırması tekniklerinin ve çeşitli en iyileme tekniklerinin kullanılmasıyla birçok çalışma yapılmıştır. Havayolu şirketlerinin kârlılığını artırmak, filo-uçak-mürettebat-kapı vs. atamalarını optimum bir şekilde yapabilmek için çeşitli yöntemler kullanılmış, çeşitli konular birbirleriyle entegre edilerek daha iyi sonuçlara ulaşılmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'nin en büyük havayolu şirketi, Türk Hava Yolları (THY)'nın verileri kullanılarak entegre bir uçak rota planlama ve bakım planlama modeli kurulmuş; A330-300 filo tipi için, bu filonun tüm uçtuğu noktalar modele dahil edilmiştir. Uygulamada ilk olarak gerekli uçak sayısını, iptal edilen uçuş sayısını ve uçakların boş zamanlarını en küçükleyen ve çizelgenin bozulmazlığını sağlayan amaçlarla bir algoritma geliştirilmiş ve bu algoritma küçük bir örnek veri ile birlikte bir en iyileme yazılımı (Lingo 8.0) kullanılarak çözülmüştür. Daha sonra bu modele, uçak rota planlama ve bakım planlama entegrasyonu ile birlikte uçulan bütün noktaların verisi de dahil edilerek, model C++ kodlama dili ile kodlanmış ve çözüme ulaşılmıştır. Böylece tüm amaçları aynı anda sağlayan entegre bir çözüm bulunmuştur. Ayrıca atamaların daha düzenli olması ve herhangi bir düzensiz olay karşısında çizelgenin bozulmasını önleyebilmek için model 8 farklı algoritma ile MATLAB'de kodlanmış ve daha bozulmaz çizelge elde edilmiştir.