Hazır beton üretim santrallerinin üretim sürecindeki iş güvenliği önlemlerinin incelenmesi ve sistematik bir model oluşturulması

Son yıllarda ülkemizdeki inşaat sektörünün hızlı büyümesi, yapılarda aranan niteliklerin artması hazır beton sektörünün gelişmesine ve büyümesine katkı sağlamıştır. Bunun sonucunda büyüyen ve gelişen hazır beton sektöründeki iş kazalarında önemli bir artış olduğunu istatistiklerden görülmektedir. İş sağlığı ve güvenliği alanının yeni sayılmasından dolayı gelişiminin zaman alacağı söylense de, alanın içinde geçen kavram karşılıklarının, amacının ve kapsamının tam olarak bilinmemesinden kaynaklı bir çok yanlışlık yapılabilmektedir. Öncelikle iş sağlığı ve güvenliğinin insan (çalışan) için olduğunun bilinmesi gerekir. Böyle olduğu düşünüldüğünde, bir insanın sağlığının, vücut bütünlüğünün ve canı için yapılacak çalışmaların maliyet, zaman kaybından önce gelmesi gerekir. Bu yüzden yapılacak çalışmaların üretimden, istikrardan veya elde edilecek kazançtan önce gelmesi gerekliliğinin benimsenmesi, bu alanda yapılacak çalışmaları amacına ulaştıracaktır. İş sağlığı ve güvenliğindeki proaktif yaklaşım, iş sağlığı ve güvenliğinin işyerinin kurulum aşamasında yer alması gerektiğini ortaya koymakla, yine mevcut işyerleri için aynı sektör ve benzer işyerlerinde var olan tehlikelerin kendisinde araştırılmasını gerektirir. İlgili mevzuatın bir çok sektör gibi hazır beton için de genelde kalması, yapılacak çalışmaların net olarak ortaya konulmamasından kaynaklı tam anlamıyla uygulamaya dökülememesine sebep olmaktadır. Hazır beton sektörü, kendi içinde üretim, dağıtım ve yerleştirilme olarak bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Dağıtım ve yerleştirmenin belli bir alanda olmaması itibariyle tehlikelerin önceden belirlenmesini mümkün kılmamakla beraber iş sağlığı ve güvenliğinin daha çok talimatlar ve iş izin sistemleri gibi yöntemler ile sağlanması mümkündür. Burada her ne kadar hazır beton tesislerin yerleşimi ve bulundukları coğrafya ve alanlar farklılık gösterse de, iş kazaları ve tespitlerde benzer tehlike kaynakların olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, incelenmiş olan 15 farklı hazır beton santralinde tespit edilen tehlike kaynaklarının ve bunlara karşı alınacak olan önlemlerin tesisin kurulum aşamasında dikkate alınması, özellikle yerleşim ve bölümlerin belirlenmesi gibi daha sonradan değiştirilmesi zor belkide imkansız olan önlemlerin önceden alınması gerekliliği açıktır. Mevcut tesisler için ise yapılacak çalışmaların büyüklüğü ve maliyeti gibi unsurlar ön plana çıkması durumunda konunun diğer ucunda insan (çalışan) olduğu hatırlanarak bu konuda erteleme veya göz ardı edilmemesini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada tesislerde bulunan genel tehlike kaynaklarının tespiti ile alınabilecek önlemler somut örnekler ile gösterilerek tesis için gerekli düzenlemelerin yapılabilmesi açısından bir rehber olması amaçlanmıştır.