Hedi Çayı (Elazığ)'ndaki tatlısu yengecinin (Potamon sp.) uzunluk-uzunluk, uzunluk-ağırlık ilişkileri ve et miktarının belirlenmesi

Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de deniz yengeçleri uzun yıllardır önemli bir balıkçılık ürünü olarak kabul edilmesine rağmen tatlısu yengeçlerinin önemi göz ardı edilmiştir. Örneğin, Türkiye'de tatlısu yengeçleri doğal sularımızda yaygın olarak dağılım göstersede, kesin tür sayısı, populasyonların ülkemizde dağılımı, uzunluk-uzunluk ve uzunluk-ağırlık ilişkileri ile sahip oldukları et miktarları gibi bazı biyolojik özellikleri konularında oldukça az sayıda çalışma yapılmıştır. Bu nedenle, bu yüksek lisans tezinde, Hedi Çayı (Elazığ)'ndaki tatlısu yengecinin (Potamon sp.) uzunluk-uzunluk, uzunluk-ağırlık ilişkileri ve et miktarlarının belirlenmesi amaçlandı. Ayrıca, ortamda bulunan yengeçlerin eşey oranı ve kondisyon faktörü de belirlendi. Bununla birlikte, bulgular, erkek yengeçlerin oranının dişilere göre daha yüksek olduğunu (%38,85 dişi, %61,15 erkek) gösterdi. Bulgular, aynı uzunluk grubundaki (2,5-5,5 cm) dişi yengeçlerin abdomen uzunluğu ve abdomen genişliğinin erkeklerden önemli ölçüde uzun olduğunu, fakat erkek yengeçlerin ise dişilere göre karapaks genişliği, kıskaç ayak uzunluğu, kıskaç ayak genişliği ve kıskaç ayak yüksekliğinin istatistiksel olarak önemli düzeyde daha uzun olduğunu gösterdi (P < 0.001). Diğer taraftan, regresyon analizleri hem erkek hem de dişi yengeçlerde karapaks uzunluğu ile abdomen uzunluğu arasında doğrusal bir ilişkinin olduğunu gösterdi (r2dişi= 0,8617; r2erkek= 0,8654). Ayrıca bulgular, erkek yengeçlerde karapaks uzunluğu ile kıskaç ayak uzunluğu arasındaki ilişkinin dişilerdeki karapaks uzunluğu ile kıskaç ayak uzunluğu arasındaki ilişkiden daha doğrusal olduğunu gösterdi (r2dişi= 0,73; r2erkek= 0,90). Öte yandan bulgular erkek yengeçlerde karapaks uzunluğuna göre ağırlığın nispeten pozitif allometrik (b= 3,04) artış göstermesine rağmen, dişilerde negatif allometrinin (b= 2,58) olduğunu gösterdi. Regresyon analizleri hem dişi hem de erkek yengeçlerde karapaks uzunluğu ile et miktarı (abdomen+kıskaç) arasında doğrusal bir ilişkinin olmadığını gösterdi (r2dişi= 0,01; r2erkek= 0,05). Erkeklerde et miktarı vücut ağırlığının %11,29'unu, dişilerde ise %9.57'unun oluşturdu. Kondisyon faktörü erkekler için 59,35, dişiler için 53,33 olarak bulundu. Sonuç olarak, bu çalışmada elde edilen bulgular Hedi Çayı'ndaki tatlısu yengecinin eşey oranı, uzunluk-uzunluk ile uzunluk-ağırlık ilişkileri, kondisyon faktörü ve et miktarlarının bilinmesi ve ortamda bulunan yengecin yönetimi için bir veri tabanı sağlayacaktır. Anahtar kelimeler: akuakültür, dekapod, morfometri, regresyon analizi, kondisyon faktörü